Ικριώματα και εφαρμογή διατάξεων νομοθεσίας

Άρθρου του κ. Αναστασίου Χονδροματίδη*

Είναι γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα έχουν υλοποιηθεί πολλά και μεγάλης κλίμακας έργα υποδομής, με αποτέλεσμα να υπάρχει ικανοποιητική τεχνογνωσία σε έργα πολιτικού μηχανικού, διεσπαρμένη στο σύνολο σχεδόν των συναδέλφων μηχανικών που εμπλέκονται στα εν λόγω έργα (κι όχι μόνο). Δυστυχώς, δεν μπορεί να ισχυριστεί κανείς το ίδιο και για το αντικείμενο των ικριωμάτων.

Στη συνέχεια παρατίθενται συνοπτικά ορισμένα από τα συνήθη προβλήματα που καλούνται να αντιμετωπίσουν πολλοί συνάδελφοι ως εργοταξιάρχες, επιβλέποντες μηχανικοί, τεχνικοί ασφαλείας, υπεύθυνοι τμημάτων συντήρησης κλπ. σε μεγάλα εργοτάξια, οικοδομές και βιομηχανίες.

Αρμόδιοι φορείς ελέγχου

Σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις, σχετικά με τα ικριώματα ελέγχεται: α) η παραγωγή – εισαγωγή τους, β) η εγκατάστασή τους και γ) η ορθή χρήση τους.

Οι αρμόδιοι φορείς για κάθε δραστηριότητα αντιστοίχως είναι:

  • Το Υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων.
  • Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
  • Τα κατά τόπους πολεοδομικά γραφεία.
  • Το Υπουργείο Εργασίας και το Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας.

Το Υπουργείο Ανάπτυξης ελέγχει: 1) την παραγωγή και εισαγωγή ικριωμάτων στην Ελλάδα, 2) τη νόμιμη διάθεσή τους στην αγορά και 3) τη διάρκεια ζωής των συγκεκριμένων προϊόντων (15 έτη για ικριώματα τύπου «πύργου»). Οι σχετικές ευθύνες βαρύνουν τον παραγωγό ή εισαγωγέα ικριωμάτων.

Τα κατά τόπους πολεοδομικά γραφεία ελέγχουν τη νόμιμη εγκατάσταση ικριωμάτων σε εργοτάξια που εμπίπτουν στην αρμοδιότητά τους (οικοδομικές άδειες). Οι σχετικές ευθύνες βαρύνουν τον κύριο του έργου.

Το Υπουργείο Εργασίας και το Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας ελέγχει: 1) την ορθή εγκατάσταση ικριωμάτων, β) την ορθή χρήση τους και γ) την ταυτοποίησή τους (μεταξύ δηλωθέντος και χρησιμοποιούμενου προϊόντος). Να σημειωθεί εδώ ότι το Υπουργείο Εργασίας θα πρέπει να ελέγχει τα ικριώματα ως «χώρο εργασίας» (κατά τη φάση ανέγερσης, χρήσης και αποξήλωσής τους) κι όχι ως «προϊόν». Οι σχετικές ευθύνες βαρύνουν τον εργοδότη των εργαζομένων που δραστηριοποιούνται επί των ελεγχόμενων ικριωμάτων.

Παρά τη σχετική διαφωνία μεταξύ Υπουργείου Εργασίας και Ανάπτυξης (για εγχάρακτες σημάνσεις επί ικριωμάτων, έλεγχο αγοράς) για το ποιος ελέγχει τι, η κοινή λογική επιτάσσει –σε ό,τι αφορά τους επιτόπιους ελέγχους που διενεργεί το Υπουργείο  Εργασίας αναφορικά με τη χρήση ικριωμάτων– την εξέταση διαφόρων τεχνικών παραμέτρων ενός ικριώματος (όπως είναι π.χ. το υλικό κατασκευής, η συμμόρφωση με τα πρότυπα, η ηλικία κλπ.), κάτι που δεν είναι δυνατό να γίνει αγνοώντας την εγχάρακτη σήμανση που αυτά θα έπρεπε να φέρουν.

Πέραν των ανωτέρω, ευθύνες έχει σε κάθε περίπτωση κι ο κύριος του έργου στο γενικό πλαίσιο των αντικειμενικών ευθυνών του εκ του νόμου, και ειδικά όσον αφορά την ασφαλή χρήση ικριωμάτων σύμφωνα με το ν.3850/2010 (άρθρο 42). Σε περιπτώσεις μάλιστα αυτεπιστασίας μικρών οικοδομικών έργων (στις περιπτώσεις για τις οποίες δεν εκδίδεται καμία άδεια ή/και δεν ορίζεται επιβλέπων μηχανικός) οι σχετικές ευθύνες του λογικά πολλαπλασιάζονται.

Αξίζει επίσης να αναφερθεί η περίπτωση των μεγάλων βιομηχανικών μονάδων: Όταν δεν εκτελούν συγκεκριμένα έργα εντός των εγκαταστάσεών τους, ώστε να ορίζεται επιβλέπων μηχανικός, αλλά υλοποιούν προγραμματισμένες εργασίες συντήρησης, όπου το ρόλο του επιβλέποντος μηχανικού καλείται να αναλάβει είτε ο τεχνικός ασφαλείας είτε ο επικεφαλής του τμήματος συντήρησης της βιομηχανίας, τα πρόσωπα αυτά επωμίζονται συνήθως και τις σχετικές ευθύνες.

Οι ευθύνες

Οι τυπικές και ουσιαστικές ευθύνες των εργοδοτών και των εργαζομένων που εγκαθιστούν ικριώματα είναι:

α) Η παροχή όλων των κατάλληλων μέτρων ατομικής και ομαδικής προστασίας.

β) Η κατάλληλη εκπαίδευση.

γ) Η επίβλεψη τήρησης των οδηγιών του τεχνικού ασφαλείας (τόσο του εγκαταστάτη όσο και του κυρίου του έργου στο χώρο εργασίας).

δ) Η χρήση κατάλληλων (πιστοποιημένων) υλικών και η εφαρμογή των διατάξεων – όρων τόσο της ισχύουσας νομοθεσίας όσο και του εφαρμοζόμενου προτύπου πιστοποίησης των εν λόγω προϊόντων (όταν πρόκειται για ικριώματα τύπου «πύργου»).

ε) Η εφαρμογή υποδείξεων και οδηγιών του επιβλέποντα μηχανικού όσον αφορά περιπτώσεις μη τυπικών ικριωμάτων.

στ) Η επίβλεψη ασφαλών συνθηκών εργασίας κατά τη φάση ανέγερσης και αποξήλωσης των ικριωμάτων (κι όχι κατά τη χρήση τους από τρίτους).

ζ) Η τήρηση γραπτών οδηγιών ανέγερσης και αποξήλωσης του ικριώματος στον τόπο του έργου.

Τονίζεται ότι με την πρακτική που εφαρμόζουν ορισμένες πολύ μεγάλες εταιρείες στη χώρα μας, ζητώντας από τους εγκαταστάτες ικριωμάτων την «πιστοποίησή» τους μετά την ανέγερσή τους ή/και την εκπόνηση σχετικών μελετών, δεν απαλλάσσονται τα αρμόδια πρόσωπα (ούτε και οι εταιρείες) από τις σχετικές ευθύνες.

Η καλή μελέτη και κατανόηση των ισχυουσών διατάξεων του νόμου, σε συνδυασμό με την αναμφισβήτητη υψηλότατη κατάρτιση και εμπειρία των Ελλήνων μηχανικών, καταδεικνύει την ασφαλή οδό προσπέλασης όλων των τεχνικών και διαχειριστικών ζητημάτων σχετικά με τα ικριώματα.

Ευθύνες και αρμοδιότητες προσώπων

Το πρόσωπο που συνήθως επωμίζεται την ευθύνη για την ανέγερση και χρήση των ικριωμάτων σε έναν εργοταξιακό χώρο είναι ο επιβλέπων μηχανικός. Σύμφωνα λοιπόν με τις ισχύουσες διατάξεις (ΠΔ 778/1980 & ΠΔ 1073/1981) και για ζητήματα σχετικά με ικριώματα, ένας επιβλέπων μηχανικός θα πρέπει:

  1. i) Να ανοίγει φάκελο ασφάλειας και υγείας (Φ.Α.Υ), να εκπονεί σχέδιο ασφάλειας και υγείας (Σ.Α.Υ) και να κάνει γραπτή εκτίμηση επαγγελματικού κινδύνου για τα ικριώματα.
  2. ii) Να παραλαμβάνει το ικρίωμα μετά από κοινό έλεγχο με τον εγκαταστάτη του, συνυπογράφοντας σχετική βεβαίωση συμμόρφωσης του ικριώματος με τις διατάξεις του ΠΔ 778/1980. Από πλευράς του εγκαταστάτη, τη βεβαίωση αυτή δύναται να την υπογράψει οποιοσδήποτε, ενώ από πλευράς του κυρίου του έργου αναφέρεται ρητά ο επιβλέπων μηχανικός. Η βεβαίωση αυτή εκδίδεται εις διπλούν και τηρείται (τώρα πια) στον τόπο του έργου για έλεγχο από τα αρμόδια όργανα ελέγχου του Υπουργείου Εργασίας.

iii) Να διεξάγει αρχικό και εβδομαδιαίους ελέγχους στα ικριώματα που είναι εγκατεστημένα στο χώρο του εργοταξίου, και να επιτρέπει ή να απαγορεύει την πρόσβαση σ’ αυτά ανάλογα με την κατάσταση στην οποία βρίσκονται αυτά.

  1. iv) Να εκπονεί μελέτη στατικής ευστάθειας για οποιοδήποτε ικρίωμα δεν εμπίπτει στις διατάξεις του προτύπου πιστοποίησής του. Να σημειωθεί εδώ ότι σύμφωνα με την τεχνική προδιαγραφή ΕΛΟΤ-ΤΠ-1501-01-03-00-00-2009-1, για συγκεκριμένου τύπου ικριώματα («απλά» και «συνήθη») που εγκαθίστανται σε δημόσια έργα, δεν απαιτείται η εκπόνηση μελέτης στατικής επάρκειας.
  2. v) Να εκπονεί τοπική μελέτη αντοχής για ανάρτηση διάταξης ανύψωσης φορτίων σε ένα ικρίωμα (όταν φυσικά δεν το προβλέπει η πιστοποίησή του).

*Ο κ. Αναστάσιος Χονδροματίδης είναι διπλωματούχος ναυπηγός μηχανολόγος μηχανικός του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου και τεχνικός σύμβουλος του Συνδέσμου Επαγγελματιών Ικριωμάτων Ελλάδος (Σ.ΕΠ.Ι.Ε.).

 

 

 

 

 

Ελέγξτε επίσης

ΑLUMIL: Αύριο η Τελετή Απονομής των βραβείων του “ArXellence 2”

Έφτασε η στιγμή για τη τελετή απονομής των βραβείων του Διεθνούς Αρχιτεκτονικού Διαγωνισμού Ιδεών “ArXellence …