Εργοτάξιο – Το πρώτο από μια σειρά έργων προκειμένου να καταστεί το επιβατικό λιμάνι του Λαυρίου πύλη για την κρουαζιέρα είναι ήδη γεγονός. Εκεί, στις πιο σύγχρονες εγκαταστάσεις, θα συστεγαστεί και ο Λιμενικός Σταθμός.
Κείμενο: Πάνος Κατσαχνιάς
Φωτογραφίες: Πάνος Κατσαχνιάς
Το κτήριο (Terminal) που θα εξυπηρετεί τους επιβάτες που θα ταξιδεύουν από και προς το επιβατικό λιμάνι του Λαυρίου, καθώς και τον λιμενικό σταθμό, εντάσσεται σ? ένα συνολικότερο σχεδιασμό (Master Plan) εκσυγχρονισμού καθώς και αναβάθμισης του λιμανιού.
Σχεδιασμό που προβλέπει πως ο προαστιακός θα καταλήγει βορειότερα του κτηρίου, ώστε να υπάρχει εύκολη πρόσβαση, κατευθείαν από το αεροδρόμιο, με στόχο το λιμάνι να μετατραπεί σε μια ολοκληρωμένη πύλη για την κρουαζιέρα. Ένα πολύ μεγάλο και σωστό σχέδιο το οποίο όμως μένει να υλοποιηθεί. Ένα αναπτυξιακό έργο από εκείνα, που αν υλοποιηθούν, θα προσθέσουν υπεραξία τόσο στην περιοχή, όσο και γενικότερα στην ελληνική οικονομία.
Το συγκεκριμένο λοιπόν project, σύμφωνα και με τον υπεύθυνο του έργου κ. Λουκά Ηλιαδάκη είναι πως: «είναι ένα έργο προπομπός, ένα έργο πέντε χρόνια μπροστά, δηλαδή ένα έργο που προηγείται των σημερινών υποδομών του λιμένα που χρειάζονται οπωσδήποτε εκσυγχρονισμό, προκειμένου αυτό να εξυπηρετήσει τόσο την κρουαζιέρα, όσο και την ακτοπλοΐα που αυτή την στιγμή εξυπηρετεί μόνο την Κύθνο και την Τζιά, την Χίο στο βόρειο Αιγαίο και μια ακόμα άγονη γραμμή».
Εντός του έτους θα γίνει και η δημοπράτηση ενός κατασκευαστικού έργου της τάξεως των 30 εκατ. ευρώ στο νότιο τμήμα του λιμανιού, που θα εξυπηρετεί αποκλειστικά το εμπορικό κομμάτι, ενώ η χρηματοδότηση του οποίου θα γίνει με ευρωπαϊκά κονδύλια.
Η ουσιαστική κατασκευή του έργου ξεκίνησε πέρσι τέτοια εποχή, (Δεκέμβριο με Ιανουάριο) και μέσα σε έξι με επτά μήνες ολοκληρώθηκε στο μεγαλύτερο ποσοστό του. Ο μελετητής του έργου είναι το γραφείο Τομπάζη. Ο ίδιος ο κ. Αλέξανδρος Τομπάζης έχει επιδείξει μεγάλο προσωπικό ενδιαφέρον για το έργο. Την στατική μελέτη έκανε η Ελληνική Μελετητική του κ. Στράτου Ευστρατιάδη, ενώ την κατασκευή η εταιρεία ΚΑΣΤΩΡ του ομίλου ΕΛΛΑΚΤΩΡ.
Οπτικά συνδυάζει τον βιομηχανικό σχεδιασμό των προηγούμενων αιώνων με το σήμερα, υιοθετώντας στοιχεία της αρχιτεκτονικής της πόλης του Λαυρίου, όπως την πέτρα και το μέταλλο.
Οι ιδιαιτερότητες στην κατασκευή, εντοπίζονται κυρίως στην φάση της θεμελίωσης που έγινε με 86 πασσάλους διαμέτρου 80 cm και μήκους από 10.00m έως 24.00m μιας και ουσιαστικά η θεμελίωση είναι μέσα στο νερό σε επιχώσεις της προβλήτας, πάνω στους οποίους έγινε η κατασκευή. Ο φέρων οργανισμός κατασκευάσθηκε από οπλισμένο σκυρόδεμα C25/30. Μετά την ολοκλήρωση των πασσάλων έγιναν δοκιμαστικές φορτίσεις με μέγιστο φορτίο δοκιμής ίσο προς το 150% του κατακόρυφου λειτουργικού φορτίου.
Η κατασκευή αποτελείται ουσιαστικά από δύο κτήρια, το βόρειο και το νότιο, τα οποία ενώνονται με μια μεταλλική κατασκευή και με κάποια μεγάλα υαλοστάσια, δημιουργώντας έτσι ένα μεγάλο αίθριο. Η μεταλλική κατασκευή είναι από αλουμίνιο, αλλά οπτικά έχει την εικόνα του προ-οξειδωμένου χαλκού, χάρη στην οποία έχει αυτή την πράσινη όψη. Η επιλογή αυτή έγινε για να αντιμετωπιστούν τόσο η οξείδωση από το αλάτι, όσο και οι πολύ ισχυροί άνεμοι που πνέουν στην περιοχή και συχνά φτάνουν μέχρι και τα 11 μποφόρ, δημιουργώντας ισχυρή ανεμοπίεση. Γι? αυτό τόσο κατά την διάρκεια της μελέτης, όσο και κατά την φάση της κατασκευής, δόθηκε ιδιαίτερη προσοχή στα συγκεκριμένα ζητήματα. Κατά τ? άλλα δεν υπήρξαν ιδιαίτερες κατασκευαστικές δυσκολίες.
Η συνθετική αρχή του κτηρίου είναι αυτή της παράθεσης επάλληλων όγκων και επιπέδων τα οποία τίθενται παράλληλα με την κύρια κρηπιδογραμμή και «ολισθαίνουν» μεταξύ τους προκειμένου να δημιουργήσουν μια αίσθηση δυναμικότητας και κίνησης. Το μεγαλύτερο από αυτές τις παράλληλες ζώνες είναι το κλίτος του κύριου χώρου αναμονής το οποίο έχει μεγάλο ύψος και τα εξής τρία διακριτικά τμήματα:
• Το τμήμα αναχωρήσεων στο δυτικό άκρο. Η είσοδος γίνεται από τα δυτικά, από προστεγασμένο χώρο, και η έξοδος προς τα νότια. Στη βόρεια πλευρά είναι χώρος αναμονής.
• Στο τμήμα αφίξεων στο ανατολικό άκρο. Η είσοδος γίνεται από τα ανατολικά, από προστεγασμένο χώρο, και η έξοδος προς τα βόρεια. Στη νότια πλευρά είναι χώρος αναμονής.
• Το μεσαίο τμήμα που περιλαμβάνει το σύστημα κατακόρυφης κυκλοφορίας (κυλιόμενες σκάλες ανόδου και καθόδου, ανελκυστήρας, ανοικτό κλιμακοστάσιο), εξυπηρετήσεις κοινού (χώροι υγιεινής) στα νότια και τα γραφεία ναυτιλιακών εταιρειών και λοιπών χρήσεων στα βόρεια. Πίσω από το βόρειο τμήμα αναπτύσσεται ο χώρος Η/Μ εγκαταστάσεων με άμεση πρόσβαση από το δρόμο και ανοίγματα φυσικού εξαερισμού.
Η βόρεια και η νότια ζώνη του κτιρίου αποτελούν διώροφα κτίρια με τις εξής χρήσεις στον όροφο:
• Στο βόρειο τμήμα αναπτύσσεται η ζώνη γραφείων του Λιμενικού Σώματος με δυνατότητα ανεξάρτητης λειτουργίας από το λοιπό κτίριο, με πυρήνα κατακόρυφης κυκλοφορίας (κλιμακοστάσιο και ανελκυστήρας), εξωτερική είσοδο, δεύτερο κλιμακοστάσιο διαφυγής, χώρους υγιεινής και σύνδεση με τον εσωτερικό κεντρικό πυρήνα και με τον όροφο της νότιας ζώνης καθώς και οι χώροι υγιεινής κοινού.
• Στο νότιο τμήμα, μια ζώνη υπερώου, ανοικτού στον κύριο χώρο με χρήσεις εξυπηρέτησης κοινού, καθιστικό και τον κύριο χώρο αναμονής με μεγάλο μέτωπο θέας προς τη θάλασσα. Παρέχεται η δυνατότητα λειτουργίας αυτού του χώρου σαν αναψυκτήριο/κυλικείο ή και εστιατόριο.
Κάτω από τον όροφο δημιουργείται ένας μεγάλος ημιυπαίθριος χώρος που προσφέρεται για αναμονή και πρόχειρο καθιστικό. Μορφολογικά το κτήριο χαρακτηρίζεται από την ολίσθηση μεταξύ των γραμμικών όγκων και από τα συμπαγή «λίθινα» κτήρια του βόρειου και του νότιου κλίτους που πλαισιώνουν το υαλόφρακτο μεσαίο με τη χαρακτηριστική μεταλλική στέγη και απ τα γραμμικά και επιφανειακά μεταλλικά στοιχεία, εικόνες που παραπέμπουν στην αρχιτεκτονική κληρονομία της πόλης.
Το ισόγειο
Στη δυτική πλευρά («χώρος αναχωρήσεων») είναι η είσοδος του κοινού που αποτελείται από έναν κλειστό ανεμοφράκτη με διπλές αυτόματα συρόμενες υαλόθυρες και η είσοδος για τους χώρους του Λιμενικού Σώματος με υαλόθυρα ασφαλείας που οδηγεί στον προθάλαμο με το κλιμακοστάσιο Κ1 και τον ανελκυστήρα Α1. Ο χώρος αναμονής είναι ανοικτής διάταξης. Η έξοδος γίνεται από δύο αυτόματα συρόμενες υαλόθυρες, ενώ υπάρχουν δύο επιπλέον ανοιγόμενες θύρες διαφυγής.
Στο κεντρικό τμήμα στη νότια πλευρά υπάρχουν τέσσερις διακεκριμένοι χώροι υγιεινής, δηλαδή τουαλέτες ανδρών-γυναικών και Α.Μ.Ε.Α. και ο χώρος ειδών καθαρισμού. Στη βόρεια πλευρά προβλέπονται έξι μονάδες γραφείων με ανοικτό πάγκο εξυπηρέτησης κοινού («counter») για χρήση ναυτιλιακών εταιρειών ή λοιπών φορέων. Ο έβδομος χώρος φιλοξενεί το Σταθμό Α΄ Βοηθειών και έχει δυνατότητα απ? ευθείας εξόδου στον εξωτερικό χώρο. Εδώ προβλέπονται και οι εγκαταστάσεις καρτοτηλεφώνων. Στη μέση του κεντρικού τμήματος είναι ο κύριος πυρήνας κυκλοφορίας κοινού με δύο κυλιόμενες κλίμακες (Κ5 ανόδου, Κ6 καθόδου), ένα σταθερό κλιμακοστάσιο (Κ7) και έναν ανελκυστήρα (Α2) κοινού.
Στη ανατολική πλευρά («χώρος αφίξεων») η είσοδος κοινού γίνεται από έναν κλειστό ανεμοφράκτη με διπλές αυτόματα συρόμενες υαλόθυρες και η έξοδος από δυο αυτόματα συρόμενες υαλόθυρες, ενώ υπάρχουν δυο επιπλέον ανοιγόμενες θύρες διαφυγής. Ο χώρος αναμονής είναι ανοικτής διάταξης με καθίσματα κοινού και ένα κουβούκλιο εξυπηρέτησης. Στο βόρειο τμήμα είναι η αυτόνομη ενότητα του μηχανοστασίου/ηλεκτροστασίου με προσβάσεις απ? ευθείας από τον εξωτερικό χώρο.
Στο ισόγειο καταλήγουν και τα τρία προβλεπόμενα ανοικτά μεταλλικά κλιμακοστάσια διαφυγής εκ των οποίων το Κ2 απολήγει στο δώμα του Ορόφου ενώ τα Κ3 και Κ4 απολήγουν στον όροφο.
Ο όροφος
Η βόρεια πτέρυγα περιλαμβάνει κυρίως τους χώρους του Λιμενικού Σώματος και πιο συγκεκριμένα :
• Την ενότητα Γραφείο Λιμενάρχη στα δυτικά, με εξώστη από όπου είναι δυνατή η επισκόπηση της δυτικής και νότιας περιοχής του λιμένος.
• Την ενότητα εισόδου με το κλιμακοστάσιο Κ1 τον ανελκυστήρα Α1 και την Γραμματεία/Υποδοχή.
• Την ενότητα γραφείων με χωρίσματα που είναι αφαιρετά για μελλοντικές αναδιαρρυθμίσεις.
• Την ενότητα βοηθητικών χώρων με τις μονάδες υγιεινής, κουζίνα, οπλοστάσιο και αρχείο.
• Τη βοηθητική έξοδο προς το φυτεμένο δώμα και την υπηρεσιακή έξοδο προς τους χώρους κοινού και την έξοδο διαφυγής.
• Τους χώρους εξυπηρέτησης κοινού με τουαλέτες ανδρών, γυναικών και Α.Μ.Ε.Α., χώρο περιποίησης βρέφους και αποθήκη ειδών καθαρισμού.
• Την έξοδο διαφυγής προς το κλιμακοστάσιο Κ4.
Η πρόσβαση από το λοιπό κτήριο γίνεται με γέφυρα η οποία ενώνει τη βόρεια με τη νότια πτέρυγα (επίπεδο ορόφου) και με το επίπεδο ισογείου μέσω των κλιμακοστασίων Κ5, Κ6, Κ7, και του ανελκυστήρα Α2. Στο κάτω μέρος της γέφυρας αυτής ενσωματώνονται οι εγκάρσιες Η/Μ οδεύσεις μεταξύ των ορόφων. Στη νότια πτέρυγα είναι ο εν γένει ανοικτός χώρος αναμονής κοινού.
Στο επάνω μέρος θα λειτουργήσει ένα μεγάλο καφέ/εστιατόριο/χώρος εκδηλώσεων, της τάξεως των 600τμ. τον οποίο θα εκμεταλλευτεί ο Οργανισμός Λιμένος Λαυρίου.
Η στενή ζώνη που μεσολαβεί μεταξύ του κεντρικού χώρου και του χώρου αναμονής προδιαγράφεται από άποψη Η/Μ παροχών και της μελέτης παθητικής πυροπροστασίας που μπορεί να χωριστεί σε επιμέρους βοηθητικούς χώρους (κουζίνες) ώστε να μπορούν να προσφέρουν την δυνατότητα να εξυπηρετούν χρήσεις αναψυκτηρίου/εστιατορίου.
Στο ανατολικό άκρο της πτέρυγας προβλέπεται το γραφείο Πλοηγού με ιδιαίτερο εξώστη για την επισκόπηση της ανατολικής (στενό Μακρονήσου) και νότιας παρειάς του Λιμένος. Από την πτέρυγα προβλέπονται δυο οδεύσεις διαφυγής προς τα εξωτερικά κλιμακοστάσια Κ2 και Κ3.
Η κατασκευή
Οι εξωτερικές επενδύσεις και το περίβλημα του κτηρίου έγιναν με έγχρωμα Διακοσμητικά Τσιμεντότουβλα σε συνδυασμό με Υαλοπετάσματα Αλουμινίου και με την μεγάλη Μεταλλική Στέγη σε χρώμα πατιναρισμένου χαλκού.
Εσωτερικά στο κτίριο υπάρχουν δύο κυλιόμενες σκάλες και δύο ασανσέρ με επένδυση από πανέλλα αλουμινίου ENF, που οδηγούν στο Εστιατόριο και στο γραφείο του Λιμενικού Σώματος.
Στο Περιβάλλοντα Χώρο κατασκευάστηκαν χώροι στάθμευσης καθώς και μια ράμπα εισόδου και μία ράμπα εξόδου για τα οχήματα και την εύκολη πρόσβαση τους στον Επιβατικό Σταθμό. Κατασκευάστηκε στέγαστρο για την αναμονή των επιβατών, καθώς και ειδική λωρίδα για την πιάτσα των ταξί. Υπάρχει βέβαια κι ένας χώρος πάρκινγκ για τον οποίο εκκρεμεί να βρεθεί ένα κονδύλι για την περαιτέρω διαμόρφωση του, κάτι που κρίνεται ως απαραίτητο να γίνει.
Ένα ακόμα τεχνικό ζήτημα το οποίο απαιτούσε προσοχή είναι πως τα δύο δώματα είναι φυτεμένα. Δηλαδή είναι ένα «πράσινο» κτήριο, σημείο για το οποίο η μελέτη ασχολήθηκε πολύ, προκειμένου να επιτύχει το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Δίνοντας σημασία σε θέματα όπως π.χ. την παροχή και την αποστράγγιση των νερών. Υπάρχει δε επιπλέον πρόβλεψη, ώστε να τοποθετηθούν φωτοβολταϊκά στην οροφή, καταστώντας το κτήριο αυτόνομο ενεργειακά. Σ? αυτό βοηθάει και η σκίαση που επιτυγχάνεται με περσίδες και ειδικά σχεδιασμένα σκίαστρα, ενώ τα υαλοπετάσματα είναι με θερμοδιακοπή ώστε να μην είναι ενεργοβόρο, απαιτώντας μεγάλα ποσά ενέργειας για την ψύξη και θέρμανσή του.
Τέλος ηλεκτρολογικά, όλα περνάνε από ένα κεντρικό σύστημα διαχείρισης Building Management System (BMS), όπου από έναν κεντρικό υπολογιστή ελέγχονται τα πάντα.
ΕΝΘΕΤΟ 1: Το κτήριο θα εξυπηρετεί:
Τον Λιμενικό Σταθμό Λαυρίου.
Γραφεία ναυτιλιακών εταιρειών.
Εκδοτήρια εισιτηρίων στο ισόγειο.
Χώρος αναμονής για τους επιβάτες.
Εμπορικά καταστήματα.
Διακεκριμένους χώρους υγιεινής.
Καφέ/εστιατόριο/χώρος εκδηλώσεων, 600τμ.
ΕΝΘΕΤΟ 2: Ταυτότητα Έργου
Κύριος του έργου: Λιμένας Λαυρίου/ Κατασκευή επιβατικού σταθμού
Φορέας κατασκευής: ΥΠΟΜΕΔΙ / Γ.Γ.Δ.Ε / Διεύθηνση Λιμενικών έργων και έργων αεροδρομίων (Δ4)
Ανάδοχος του έργου: ΚΑΣΤΩΡ Α.Ε.
Αρχιτεκτονική μελέτη: ΜΕΛΕΤΗΤΙΚΗ – Γραφείο μελετών Αλέξανδρου Ν. Τομπάζη Ε.Π.Ε.
Στατική μελέτη: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗΤΙΚΗ
Η/Μ μελέτη: ELXIS ENGINEERING Σύμβουλοι Μηχανικοί Α.Ε.
