Γιώργος Στασινός: «Επανεκκίνηση των κατασκευών μόνο με ενίσχυση του ιδιωτικού τομέα»


Αποκλειστική συνέντευξη, με πολλαπλά μηνύματα προς όλους όσους σχετίζονται με τον κατασκευαστικό κλάδο και τους μηχανισμούς εκκίνησης της οικονομίας, παραχωρεί ο πρόεδρος του ΤΕΕ ενόψει της 3ης διεθνούς έκθεσης “Verde.tec”

Συνέντευξη στον Χ.Κ. Λαζαρόπουλο
Φωτογραφίες: Αρχείο «ΕΘ»

Επτά προτάσεις για την επαναδραστηριοποίηση του κατασκευαστικού κλάδου διατυπώνει ο πρόεδρος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος κ. Γιώργος Στασινός στην αποκλειστική συνέντευξη που παραχώρησε στα «Εργοταξιακά Θέματα» ενόψει της 3ης διεθνούς εκθέσεως “Verde.tec”.

Ο κ. Στασινός εξηγεί ότι με αυτές τις επτά προτάσεις, καθώς και με την απλοποίηση των αδειοδοτικών διαδικασιών –δηλαδή με την ηλεκτρονική έκδοση οικοδομικών αδειών που εφαρμόζεται τους τελευταίους δύο μήνες και με τη θέσπιση ενός ενιαίου ψηφιακού χάρτη που θα περιλαμβάνει όλα τα γεωχωρικά δεδομένα που απαιτούνται για κάθε αδειοδότηση– θα ενισχυθεί σημαντικά η οικοδομική δραστηριότητα και η ανάπτυξη της χώρας.

Όσον αφορά τα περιβαλλοντικά θέματα και τα ζητήματα της κυκλικής οικονομίας, ενόψει της “Verde.tec”, ο πρόεδρος του μεγαλύτερου επιστημονικού φορέα και θεσμικού συμβούλου της Πολιτείας υπογραμμίζει ότι χωρίς τον ΚΕΝΑΚ, η Ελλάδα δεν θα κατακτήσει ποτέ τους στόχους για τη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου.

«Η εξοικονόμηση ενέργειας είναι μονόδρομος, επισημαίνει ο κ. Στασινός. Με τον ΚΕΝΑΚ, τα οφέλη τα έχουν όσοι ζουν σε ένα κτίριο. Αλλά πρέπει να γίνουμε ακόμη πιο φιλόδοξοι, να ενσωματώσουμε γρήγορα τις αλλαγές σε ευρωπαϊκό επίπεδο και –γιατί όχι;– να μπούμε στην πρωτοπορία».

Η συνέντευξη που ακολουθεί είναι αρκετά ενδιαφέρουσα.


Μετά τον Αύγουστο ακούμε πολλούς να υποστηρίζουν ότι «η χώρα βγήκε από τα μνημόνια» και να το συνδέουν αυτό με την έναρξη μιας ανακατεύθυνσης της Ελλάδας προς το δρόμο της ανάπτυξης. Με αυτό το δεδομένο, τι προτείνει το ΤΕΕ, ο μεγαλύτερος επιστημονικός φορέας και θεσμικός σύμβουλος της Πολιτείας, για τον καθορισμό και την επίτευξη συγκεκριμένων οικονομικών αντικειμενικών σκοπών;

Καλή η κουβέντα για την ανάπτυξη, αλλά δυστυχώς τις περισσότερες φορές μένει κουβέντα. Και εμείς οι μηχανικοί είμαστε άνθρωποι των έργων … Βλέπετε πουθενά γύρω σας πραγματική ανάπτυξη; Αν δεν βλέπετε εργοτάξια, που δεν βλέπετε, αν δεν βλέπετε γερανούς και σκαλωσιές, που δεν βλέπετε, πώς θα έρθει η ανάπτυξη; Μόνο με τον τουρισμό και τις υπηρεσίες; Και αυτά επενδύσεις χρειάζονται, τεχνικά έργα, μεγάλα και μικρά· που δεν γίνονται ακόμη.

Καλά τα εθνικά σχέδια για την ανάπτυξη, αλλά χορτάσαμε σχεδιασμό. Προτάσεις έχουμε κάνει και εμείς στο ΤΕΕ, και εγώ προσωπικά, πολλές και ουσιαστικές. Μας λείπουν οι συγκεκριμένες αποφάσεις, με χρονοδιάγραμμα. Μας λείπουν οι αποφασισμένοι άνθρωποι με ικανότητες και αποτελεσματικότητα.


Στο ίδιο πλαίσιο θα ήθελα να σας ρωτήσω πώς θα μπορούσε να επανεκκινηθεί ο κατασκευαστικός κλάδος. Θεωρείται αναγκαίο ένα συνολικό σχέδιο ανασύνταξης του κλάδου από το επίπεδο της απλής οικοδομής μέχρι το επίπεδο των δραστηριοτήτων εταιρειών Η? τάξεως; Τι μπορεί να γίνει προς αυτή την κατεύθυνση;

Χρειαζόμαστε ένα αναπτυξιακό σοκ. Η κρίση ήταν βαθιά και χωρίς ένα πακέτο ενίσχυσης, δεν πρόκειται να πάρει μπροστά η πραγματική οικονομία. Μαζί με την απλοποίηση των αδειοδοτήσεων, κάτι που εμείς υπηρετούμε έμπρακτα στο ΤΕΕ και οι οποίες πρέπει να προχωρήσουν ηλεκτρονικά και πιο δυναμικά, χρειάζεται και ένα φορολογικό σοκ.

Κάνω συγκεκριμένες προτάσεις, που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην επαναδραστηριοποίηση του κλάδου και στην ενίσχυση της οικονομίας:

1. Έκπτωση 50% στο φόρο που προκύπτει από κέρδη από νέα οικοδομική δραστηριότητα για την επόμενη τριετία.

2. Επιπλέον έκπτωση 30% για κατασκευή νέων κτιρίων ενεργειακής κατηγορίας Α+.

3. Έκπτωση από το φορολογητέο εισόδημα του συνόλου των δαπανών για ενεργειακή αναβάθμιση τουλάχιστον δύο ενεργειακών κατηγοριών κτιρίου ή ιδιοκτησίας.

4. Κατάργηση του ΕΝΦΙΑ σε νέα μη ρευματοδοτούμενα ακίνητα.

5. Μείωση του χρόνου αποσβέσεων των ακινήτων.

6. Βελτίωση του νομοθετικού πλαισίου για visa (μόνιμη άδεια διαμονής επενδυτή) μετά από αγορά ακινήτου αξίας 250.000 ευρώ, μειώνοντας τη γραφειοκρατία και δίνοντας κίνητρα σε γραφεία εξωτερικού που επιτυγχάνουν την ολοκλήρωση τουλάχιστον 10 πωλήσεων.

7. Καθιέρωση για τρία χρόνια της golden visa (ελληνική ιθαγένεια) για επένδυση τουλάχιστον 2,5 εκατομμυρίων ευρώ.

Η θέσπιση των παραπάνω μέτρων, ταυτόχρονα με την απλοποίηση των αδειοδοτικών διαδικασιών –δηλαδή την ηλεκτρονική έκδοση οικοδομικών αδειών που εφαρμόζεται τους τελευταίους δύο μήνες– και τη θέσπιση ενός ενιαίου ψηφιακού χάρτη, που θα περιλαμβάνει όλα τα γεωχωρικά δεδομένα που απαιτούνται για κάθε αδειοδότηση, θα ενίσχυε σημαντικά την οικοδομική δραστηριότητα και, φυσικά, την αληθινή ανάπτυξη που πραγματικά χρειάζεται η χώρα άμεσα.

Στην οικονομική κατάσταση που βρίσκεται η χώρα, δεν υπάρχει διαθέσιμος χρόνος να περιμένουμε για να λάβουμε μέτρα προκειμένου να ενεργοποιηθούν σημαντικοί τομείς της ελληνικής οικονομίας, όπως αυτός της οικοδομικής δραστηριότητας. Απαιτούνται ολοκληρωμένα μέτρα, που θα μπορούν να φέρουν άμεσα οικονομικά αποτελέσματα και σημαντική ενίσχυση της απασχόλησης.

Στον τομέα των δημόσιων έργων, τα πράγματα είναι κάπως διαφορετικά…


Τι εννοείτε για τα δημόσια έργα;

Στα δημόσια έργα δεν αρκούν τα κίνητρα, όπως η απλοποίηση και η βελτίωση του θεσμικού πλαισίου για τις ΣΔΙΤ. Χρειάζεται πιο έντονη και σοβαρή προσπάθεια ουσίας. Δυστυχώς τα τελευταία χρόνια αυτό που έγινε ήταν διαχείριση της υπάρχουσας κατάστασης. Δεν προχώρησε ουσιαστικά κανένας μακροπρόθεσμος σχεδιασμός, δεν ωρίμασαν παρά ελάχιστα δημόσια έργα.

Κάποιοι βολεύτηκαν με τις επικοινωνιακές ανακοινώσεις για εθνικούς σχεδιασμούς (που ακόμη περιμένουμε), για έργα που «θα» γίνουν, με τα μεταφερόμενα έργα από το προηγούμενο ΕΣΠΑ. Μαζί ήρθε και η αλλαγή του νόμου για τις δημόσιες συμβάσεις, η καθυστέρηση που έφερε το πρόβλημα των υπερβολικών εκπτώσεων. Για όλα αυτά το ανεκτέλεστο υπόλοιπο όλων των τεχνικών εταιρειών μειώνεται, γι? αυτό και δεν υπάρχουν εργοτάξια, για αυτό δυσκολεύεται ολόκληρος ο τεχνικός κόσμος να προγραμματίσει τις δουλειές του και να ρυθμίσει τις οφειλές του.

Λυπάμαι που το λέω, αλλά για να γυρίσει ο τροχός στον κλάδο των υποδομών χρειάζεται πολλή και σκληρή δουλειά από την κυβέρνηση και το κράτος· και σε μελετητικό και σε χρηματοδοτικό επίπεδο. Εμείς έχουμε δείξει πώς μπορεί να γίνει αυτό, πώς μπορεί να βοηθήσει το ΤΕΕ και πώς ο ιδιωτικός τομέας. Αυτό που λείπει είναι η βούληση. Χρειάζεται δουλειά για να έρθουν δουλειές·οι μηχανικοί το ξέρουμε καλά με τις μελέτες που προηγούνται κάθε έργου.

Μου κάνει εντύπωση ότι μερικοί τώρα το ανακάλυψαν…


Έως ότου γίνουν όλα αυτά, θα πρέπει να δούμε την κατάσταση γύρω μας. Ποια είναι τα προβλήματα που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν οι μηχανικοί παρά «την έξοδο της χώρας από τα μνημόνια»;

Το πρώτο πρόβλημα που προκύπτει από όσα σας είπα είναι ότι δεν υπάρχουν δουλειές. Και όσοι έχουν κάποιες δουλειές, άρα κάποια εισοδήματα και κέρδη, πληρώνουν απίθανες εισφορές και αδιανόητους φόρους. Στην ουσία το κράτος δημεύει το εισόδημα κυρίως των ελεύθερων επαγγελματιών. Όχι μόνο, αλλά κυρίως αυτών. Έχουν μείνει σε μια λογική παλαιά, όπου ο ελεύθερος επαγγελματίας έκανε φοροδιαφυγή.

Εξισώνοντας φορολογικά έναν μάστορα με έναν μηχανικό, στο οικονομικό επιτελείο καμώνονται ότι ξεχνούν τι έχει αλλάξει τα τελευταία χρόνια στην αγορά. Ο μηχανικός σήμερα δεν μπορεί να κρύψει τις δουλειές του. Οι οικοδομικές άδειες βγαίνουν ηλεκτρονικά, όπως και τα πιστοποιητικά ενεργειακής απόδοσης, οι δηλώσεις αυθαιρέτων και τα τοπογραφικά διαγράμματα.

Όλα αυτά, εμείς στο ΤΕΕ επιμέναμε να γίνονται ηλεκτρονικά, και πείσαμε την Πολιτεία. Και όλα φαίνονται στις βάσεις δεδομένων του Δημοσίου: ο τζίρος υπάρχει ηλεκτρονικά, οι αμοιβές το ίδιο· όλα τα συμφωνητικά δηλώνονται και όλες οι πληρωμές σχεδόν γίνονται ηλεκτρονικά. Πώς να διαφύγεις; Ήρθε η ώρα να πέσουν εισφορές και φόροι, αφού ό,τι βγάζουμε το δηλώνουμε. Κάναμε το χρέος μας, πληρώσαμε και χρεωθήκαμε, με πόνο και κόπο. Ας στρέψει την προσοχή της η Πολιτεία σε άλλους κλάδους πλέον.


Βρισκόμαστε λίγο πριν από την πραγματοποίηση της 3ης διεθνούς έκθεσης “Verde.tec” για τις τεχνολογίες περιβάλλοντος, τις «έξυπνες πόλεις» και την κυκλική οικονομία. Πώς θα περιγράφατε την κατάσταση των υποδομών στην Ελλάδα ύστερα από δέκα χρόνια κρίσης; Επιτρέψτε μου να σημειώσω ότι καθηγητές που παρατηρούν την έξαρση των φυσικών φαινομένων στη χώρα μας αναφέρουν ότι υπάρχει δυσανάλογο κόστος σε ανθρώπινες ζωές και σε υποδομές από γεγονότα όπως ήταν οι πλημμύρες στη Μάνδρα ή η φωτιά στο Μάτι.

Κοιτάξτε, οι υποδομές στη χώρα μας δεν είναι σε καλή κατάσταση. Αλλά εμείς στο ΤΕΕ, εμπόριο φόβου δεν κάνουμε. Διευκρινίζω: θύματα θα έχουμε στις μεγάλες φυσικές καταστροφές. Όλες οι χώρες το αντιμετωπίζουν. Και πιθανότατα αυξάνεται η συχνότητα που θα έχουμε τέτοια φαινόμενα. Αλλά είναι διαφορετικού μεγέθους ζήτημα να χαθεί ένας άνθρωπος και να χαθούν εκατό….

Όσες υποδομές και να φτιάξουμε, ούτε το νερό σταματά, ούτε η φωτιά, ούτε ο σεισμός. Με τα έργα και την τεχνική προετοιμασία όμως μειώνουμε τις επιπτώσεις, την ένταση τη στιγμή της κορύφωσης του φαινομένου. ʼρα μειώνουμε, δυνητικά, και τον αριθμό των θυμάτων. Πρέπει να γίνουν συγκεκριμένα πράγματα σε θεσμικό και τεχνικό επίπεδο. Και ο σεισμός δεν προβλέπεται, άρα δεν έχουμε χρόνο αντίδρασης.

Στη φωτιά και στην πλημμύρα, όμως, έχουμε και σενάρια για το πότε και το πού θα συμβούν, καθώς και χρόνο αντίδρασης. Τα έχουμε πει δημοσίως, υπάρχουν αναλυτικές προτάσεις και σχέδια, δεν θα επεκταθώ εδώ. Ωστόσο, για την ανθρώπινη ζωή, μεγαλύτερη σημασία έχει η σοβαρή και συντονισμένη αντίδραση της Πολιτείας όταν ο πολίτης το έχει ανάγκη. Η Πολιτική Προστασία δεν είναι μια αδιάφορη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης, όπου παραγκωνίζονται τα στελέχη που δεν αρέσουν στην εκάστοτε εξουσία.

Ελπίζω πλέον να το κατάλαβαν όλοι αυτό. Και να συνειδητοποίησαν ότι χρειάζονται σοβαροί και υπεύθυνοι άνθρωποι. Πόση ικανότητα χρειάζεται για να σκεφθείς να κλείσεις το δρόμο που ξέρεις ότι ήταν ρέμα όταν έχεις καταιγίδα; Πόση ικανότητα χρειάζεται για να δώσεις εντολή εκκένωσης ενός οικισμού που απειλείται από φωτιά; Σοβαρότητα, ευθύνη και φιλότιμο χρειάζονται…


Θα μπορούσατε να μας πείτε ποια ήταν τα οφέλη που έχουν προκύψει με την εφαρμογή του ΚΕΝΑΚ και ποιες είναι οι προοπτικές;

Να σας το πω απλά: χωρίς τον ΚΕΝΑΚ, δεν θα πιάσουμε ποτέ τους στόχους της χώρας για τη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου. Και αυτό, αν το σκεφθείτε σε μακροεπίπεδο, σημαίνει ότι στον πλανήτη και στη χώρα θα ζήσουμε σύντομα πρωτόγνωρες καταστάσεις από την κλιματική αλλαγή.

Η εξοικονόμηση ενέργειας είναι μονόδρομος. Με τον ΚΕΝΑΚ τα οφέλη τα έχουν όσοι ζουν σε ένα κτίριο. Αλλά πρέπει να γίνουμε ακόμη πιο φιλόδοξοι, να ενσωματώσουμε γρήγορα τις αλλαγές σε ευρωπαϊκό επίπεδο και –γιατί όχι;– να μπούμε στην πρωτοπορία.


Θα επιμείνω στην ερώτηση, και με αφορμή από πρόσφατη παρέμβασή σας θα ήθελα να μας αναφέρετε πώς θα μπορούσε να συμμετάσχει ο ιδιωτικός τομέας σε μια ευρύτερη πολιτική ενεργειακής αναβάθμισης κρατικών, δημοτικών και ιδιωτικών κτιρίων.

Καταρχήν πιστεύω ότι πρέπει σε πανευρωπαϊκό επίπεδο να προχωρήσουμε σε εξαίρεση των επενδύσεων σε εξοικονόμηση ενέργειας και φιλικές στο περιβάλλον τεχνολογίες από τους δημοσιονομικούς περιορισμούς και τον υπολογισμό του ελλείμματος κάθε χώρας.

Όσα περισσότερα δώσουμε τώρα για ενεργειακή εξοικονόμηση, τόσα περισσότερα θα γλιτώσουμε στο μέλλον. Καμία κοντόφθαλμη δημοσιονομική πολιτική δεν λαμβάνει υπόψη τις εξωτερικότητες, όπως είναι οι ζημιές από την κλιματική αλλαγή που θα επιβαρύνουν μοιραία τις επόμενες χρήσεις και τις επόμενες γενιές και θα αυξήσουν εντέλει το χρέος. Πρέπει αυτά να γίνουν κατανοητά από τα οικονομικά επιτελεία. Και πρέπει οι ευρωπαϊκοί θεσμοί να έρθουν ενώπιος ενωπίω με το παράλογο του δίπολου “δημοσιονομικός περιορισμός – φιλόδοξοι στόχοι εξοικονόμησης ενέργειας”.

Από εκεί και πέρα, στη χώρα μας, οι προτάσεις που έχω διατυπώσει για την εξοικονόμηση ενέργειας συνολικά και ειδικά στον κτιριακό τομέα, που είναι ο μεγαλύτερος καταναλωτής ενέργειας, συνοψίζονται σε δύο ενότητες.

Η πρώτη δέσμη προτάσεων αφορά έναν έξυπνο και δυνατό χρηματοοικονομικό πλαίσιο εργαλείων που θα αξιοποιεί τους διαθέσιμους δημόσιους πόρους πολλαπλασιαστικά, όχι σαν επιδότηση αλλά σαν εγγύηση σε σχήματα με ιδιωτική συμμετοχή. Να κάνουμε δηλαδή μόχλευση των χρημάτων που υπάρχουν, ώστε να τα πολλαπλασιάσουμε με ιδιωτικούς πόρους και με συνδυασμό έξυπνων χρηματοοικονομικών εργαλείων.

Η δεύτερη δέσμη προτάσεων αφορά τη δημιουργία κινήτρων, ώστε κάθε πολίτης, κάθε επιχείρηση, κάθε οικονομική οντότητα να μπορεί να επενδύσει χωρίς δεύτερη σκέψη σε ενεργειακή εξοικονόμηση του ακινήτου που έχει. Διότι τα χρήματα του Δημοσίου δεν αρκούν· πρέπει ο καθένας μας να βάλει το χέρι στην τσέπη και να κερδίζει από αυτό. Επομένως χρειάζονται συγκεκριμένα κίνητρα όπως φορολογικά, ειδικά για την εξοικονόμηση ενέργειας, στο πλαίσιο μιας νέας συνολικής φορολογικής πολιτικής για τα ακίνητα που σας ανέφερα ήδη.

Για παράδειγμα, οι δαπάνες ενεργειακής εξοικονόμησης θα μπορούσαν να εκπίπτουν από το εισόδημα και οι αποσβέσεις επενδύσεων ενεργειακής εξοικονόμησης να έχουν τουλάχιστον διπλάσιο συντελεστή απόσβεσης.


Θα μπορούσαν να έρθουν επενδύσεις αλλά και επικουρικά κεφάλαια από ευρωπαϊκά προγράμματα; Πώς θα διασφαλιστεί η διαφάνεια της διαδικασίας; Θα μπορούσαν να εφαρμοστούν πρότυπα; Υπάρχουν ανάλογα αποτελέσματα από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και συγκεκριμένες κατευθύνσεις;

Φυσικά και υπάρχουν. Αυτές τις ημέρες τσακώνονται η Κομισιόν και το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο για το πόσο ακριβώς είναι το πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα του Σχεδίου Γιούνκερ, που με μαγιά τους κοινοτικούς πόρους, κινητοποιεί μέσω ΣΔΙΤ, συνεπενδύσεων και υβριδικής χρηματοδότησης περισσότερους ιδιωτικούς πόρους. Διαφωνούν στο ύψος, αλλά το πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα όλοι το παραδέχονται.

Εμείς εδώ έχουμε φτιάξει αντίστοιχα μόνο το Equifund για την επιχειρηματικότητα, και ακόμη περιμένουμε τα πρώτα αποτελέσματα. Το νέο πρόγραμμα «Εξοικονόμηση κατ? οίκον» σχεδιάστηκε υποτίθεται με το ίδιο σκεπτικό, αλλά δεν έχουμε δει ακόμη στην πράξη την οικονομική του αποτελεσματικότητα στη μόχλευση των πόρων.

Δεν συζητώ το περίφημο ταμείο Υποδομών, που όλο το ακούμε αλλά ποτέ δεν βλέπουμε. Ούτε φυσικά την αξιοποίηση των πόρων που κάθονται, όπως των 3 δισ. ήδη και αύριο 4 δισ. του Πράσινου Ταμείου. Γνώση υπάρχει, προτάσεις υπάρχουν· η αποφασιστικότητα και η αποτελεσματικότητα μας λείπει.


Τιμητικά στη θέση της τελευταίας ερώτησης θα ήθελα να μου απαντήσετε ποιος είναι ο ρόλος που μπορεί και πρέπει να παίξει ο ιδιωτικός τομέας στις κατασκευές και ποια πρέπει να είναι τα διακριτά όρια με κρατιστικές ή άλλες αντιλήψεις που δεν ανταποκρίνονται στην καλώς εννοούμενη λειτουργία της αγοράς.

Δεν είναι θέμα ιδεολογίας, είναι θέμα αποτελεσματικότητας. Δεν υπάρχει θέμα αν κάτι μας το επιβάλλουν οι ξένοι ή αν το σκεφτόμαστε μόνοι μας.

Πρέπει να ξεφύγουμε από όλα τα διλήμματα του παρελθόντος, νέα ή παλαιότερα. Ξέρουμε πλέον τι δουλεύει και τι όχι· δεν χρειάζεται να τσακωνόμαστε για τα αυτονόητα. Αυτό που χρειάζεται είναι όρεξη για δουλειά, σχέδιο, χρονοδιάγραμμα και αποτελεσματικότητα.

Ελέγξτε επίσης

Περιφέρεια Πελοποννήσου: Τα έργα υποδομών βασικό ζήτημα στη συνάντηση του περιφερειάρχη Π. Νίκα με τον υπουργό Υποδομών Κ. Καραμανλή

Ο σιδηρόδρομος βρίσκεται στην κορυφή της ατζέντας των θεμάτων όσον αφορά τα έργα υποδομής στην …