Σημαντικές ειδήσεις

Φωτισμός κτιρίων

Η νέα Τεχνική Οδηγία «Τεχνητός και φυσικός φωτισμός των κτιρίων» και η συμβολή της στον έλεγχο του εξοπλισμού και στην ολοκλήρωση – παραλαβή ενός έργου φωτισμού

 

Από την ομάδα εργασίας της ΤΟΤΕΕ 20701-7*

 

 

Τον Απρίλιο του 2021 εκδόθηκε η Τεχνική Οδηγία του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΤΟΤΕΕ) με αρ. 20701-7 και θέμα: «Τεχνητός και φυσικός φωτισμός των κτιρίων».

Στόχοι της νέας Τεχνικής Οδηγίας είναι μεταξύ άλλων:

  • Να προσδιορίσει τα απαραίτητα βήματα μίας ορθής και τεκμηριωμένης μελέτης φωτισμού.
  • Να καθορίσει τις απαιτήσεις φωτισμού για τον κατάλληλο σχεδιασμό ενός ανθρωποκεντρικού και βιώσιμου φωτισμού, ο οποίος συμβάλλει στην οπτική άνεση, στην απόδοση και στην ασφάλεια των χρηστών οι οποίοι έχουν απόκριση στο φως.
  • Να διευρύνει το πεδίο γνώσης για την επίδραση της ποσότητας και της ποιότητας του φωτισμού στο εσωτερικό και εξωτερικό περιβάλλον, συμβάλλοντας στην υιοθέτηση μιας ολοκληρωμένης μεθοδολογίας σχεδιασμού (integrative lighting) με την οποία παρέχεται φωτισμός όπου, όταν και όσο χρειάζεται (proper light at the proper time).

Η σημαντικότερη προσθήκη ίσως της Τεχνικής Οδηγίας είναι η παράθεση και ανάλυση της σχετικής νομοθεσίας με σκοπό τη διευκόλυνση των μελετητών φωτισμού και των κατασκευαστών μεγάλων έργων, και γενικά όλων των ομάδων που συμβάλλουν συνολικά στη δημιουργία μια άρτιας σχεδιασμένης εγκατάστασης φωτισμού.

Στην ΤΟΤΕΕ 20701-7 παρουσιάζονται τα πρότυπα προϊόντων φωτισμού, τα οποία δίνουν όλα τα απαραίτητα στοιχεία ώστε όλες οι κατηγορίες φωτιστικών σωμάτων και λαμπτήρων που θα χρησιμοποιηθούν σε μια εγκατάσταση φωτισμού να είναι σύννομα, κατάλληλα για τη χρήση τους, ενεργειακά αποδοτικά, καθώς και ασφαλή για τους χρήστες.

Κατά τη διάρκεια ενός έργου φωτισμού και κατά την ολοκλήρωσή του θα πρέπει να ακολουθηθούν συγκεκριμένα βήματα ελέγχου για την ποιότητα του έργου και τη συμμόρφωση με τα πρότυπα και τους κανονισμούς. Και μια από τις πιο σημαντικές διαδικασίες ελέγχου είναι αυτή που αφορά το φωτιστικό σώμα καθαυτό.

Πίνακας 1: Υποχρεωτικές εργαστηριακές δοκιμές φωτιστικών σωμάτων σύμφωνα με ευρωπαϊκές Οδηγίες και Κανονισμούς.

 

Πίνακας 2: Υποχρεωτικές εργαστηριακές δοκιμές φωτιστικών σωμάτων σύμφωνα με τη νέα Τεχνική Οδηγία 20701-7 «Τεχνητός και φυσικός φωτισμός των κτιρίων».

 

Έλεγχος σημείων φωτιστικού σώματος

Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, για να διατίθενται φωτιστικά σώματα στην αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης, απαιτείται να πληρούνται οι παρακάτω προϋποθέσεις:

  1. Τα φωτιστικά πρέπει να φέρουν σήμανση “CE”, η οποία δηλώνει τη συμμόρφωσή τους με τις απαιτήσεις των οδηγιών που τα αφορούν, όπως αυτές έχουν ενσωματωθεί στην ελληνική νομοθεσία. Ο πρωταρχικός σκοπός της σήμανσης είναι να βοηθήσει τους τελωνειακούς και τους επιθεωρητές της αγοράς να διευκολύνουν την ελεύθερη εμπορία και κυκλοφορία προϊόντων εντός της Ε.Ε.
  2. Ο κατασκευαστής, ο εντολοδόχος του ή ο διαθέτης των φωτιστικών στην αγορά, όποιος από αυτούς είναι εγκατεστημένος στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πρέπει να διατηρεί επί δεκαετία τεχνικό φάκελο του προϊόντος, ο οποίος θα πρέπει να περιέχει τα εξής:
  • Γενική περιγραφή υλικού (δελτίο πληροφοριών προϊόντος).
  • Σχέδια κυκλωμάτων και διαγράμματα συστατικών μερών με τις απαραίτητες επεξηγήσεις.
  • Κατάλογο προτύπων που εφαρμόζονται πλήρως ή εν μέρει και περιγραφές των λύσεων που ακολουθούνται για την κάλυψη των απαιτήσεων ηλεκτρικής ασφάλειας στην περίπτωση που δεν εφαρμόζονται πρότυπα.
  • Αποτελέσματα υπολογισμών σχεδιασμού και διενεργηθέντων ελέγχων.
  • Εκθέσεις εργαστηριακών δοκιμών.
  • Δήλωση πιστότητας “CE”.
  • Οδηγίες χρήσεως στην ελληνική γλώσσα.

Εφόσον πληρούνται οι ανωτέρω προϋποθέσεις, η νομοθεσία δεν απαιτεί να ζητούνται επιπλέον πιστοποιήσεις ιδιωτικών φορέων.

Οι εργαστηριακές δοκιμές που πρέπει να πραγματοποιούνται για να θεωρείται ένα προϊόν νόμιμο δίνονται στον πίνακα 1. Οι αντίστοιχες εκθέσεις των εργαστηριακών δοκιμών είναι υποχρεωτικό να διατηρούνται για 10 έτη από τους υπεύθυνους κατασκευαστές ή τους εντολοδόχους τους ή τους διαθέτες τους στην αγορά, και να αποδίδεται η αντίστοιχη τεκμηρίωση ότι έχουν διεξαχθεί σε περίπτωση που ζητηθεί.

Πέραν των εκ του νόμου υποχρεωτικών απαιτήσεων που αναφέρονται στον πίνακα 1, υπάρχουν και απαιτήσεις οι οποίες καθίστανται υποχρεωτικές στην πράξη και στη νέα Τεχνική Οδηγία, και παρουσιάζονται στον πίνακα 2.

 

Έλεγχος σημείων ισοδύναμου εξοπλισμού

Στην περίπτωση που ο εγκαταστάτης του συστήματος φωτισμού επιλέξει διαφορετικό εξοπλισμό από αυτόν που έχει μελετηθεί, τότε αυτός θα πρέπει να είναι ισοδύναμος.

Όσον αφορά τον ισοδύναμο εξοπλισμό στα φωτιστικά σώματα, θα πρέπει:

1) Να διατηρείται η αρχική ιδέα φωτισμού (Lighting concept)· δηλαδή να παραμείνει ίδιος ο αριθμός των φωτιστικών σωμάτων, να διατηρηθούν οι διαφορετικοί τύποι των φωτιστικών σωμάτων, καθώς επίσης να χρησιμοποιηθούν οι ίδιες τεχνικές φωτισμού (π.χ. φωτισμός στις περιοχές εργασίας, χρήση κρεμαστών φωτιστικών, wall wash στις εξωτερικές επιφάνειες, περιορισμός φωτορύπανσης κλπ.).

2) Να υπάρχει συμμόρφωση με τις ελάχιστες απαιτήσεις της ΤΟΤΕΕ 20701-1 και του Κανονισμού Ενεργειακής Απόδοσης Κτιρίων (Κ.ΕΝ.Α.Κ.).

3) Να υπάρχει συμμόρφωση με τις ελάχιστες απαιτήσεις της νέας ΤΟΤΕΕ. Για το λόγο αυτό θα πρέπει:

  • Είτε να εκπονείται εκ νέου μελέτη φωτισμού, που θα συνοδεύεται με το ψηφιακό αρχείο φωτομετρικών στοιχείων των φωτιστικών σωμάτων (π.χ. *.ldt, *.ies) σύμφωνα με το EN 13032-1 του ισοδύναμου εξοπλισμού (κάθε διαφορετικού τύπου των φωτιστικών σωμάτων που αντικαθίστανται).
  • Είτε να πραγματοποιηθούν μετρήσεις.

 

Επιθεώρηση – επιβεβαίωση

Η επιβεβαίωση της ορθής εγκατάστασης του συστήματος φωτισμού πρέπει να πραγματοποιείται από ειδικό με γνώσεις φωτισμού. H επιβεβαίωση, όταν χρειάζεται, πραγματοποιείται με έλεγχο, μετρήσεις και υπολογισμούς. Ο έλεγχος θα πρέπει να επιβεβαιώνει το σωστό τύπο και την κατάλληλη τοποθέτηση και στόχευση. Το αποτέλεσμα της επιθεώρησης είναι μια αναφορά ελέγχου του εξοπλισμού.

Οι μετρήσεις θα πρέπει να πραγματοποιούνται με τη βοήθεια διακριβωμένου εξοπλισμού, ο οποίος θα έχει ικανοποιητική ακρίβεια για τη διαδικασία που χρειάζεται και θα χρησιμοποιείται σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή του.

Οι μετρήσεις ελέγχουν τη συμμόρφωση της εγκατάστασης, των τιμών σχεδιασμού ως προς τα σχετικά κριτήρια φωτισμού. Για ποσοτικά κριτήρια που δεν μπορούν να μετρηθούν επαρκώς, όπως είναι π.χ. η θάμβωση, θα πρέπει να τεκμηριώνονται οι τιμές υπολογισμού τους. Το αποτέλεσμα αυτών είναι μια αναφορά επιβεβαίωσης της επίδοσης του συστήματος φωτισμού.

 

Εν κατακλείδι

Η μελέτη φωτισμού και η κατάλληλη εφαρμογή της είναι πολύ σημαντικοί παράγοντες, καθώς συνδέονται με τους ενεργειακούς πόρους του πλανήτη και άρα με το περιβάλλον και τον άνθρωπο. Η ανάπτυξη της τεχνολογίας των φωτιστικών LED έχει μεταμορφώσει ριζικά τα προϊόντα που χρησιμοποιούνται σε ένα έργο. Ωστόσο θα πρέπει να δοθεί προσοχή όχι μόνο σε αυτές τις τεχνολογικές αλλαγές, αλλά και στο ίδιο το προϊόν, ώστε να είναι κατάλληλο και προσαρμοσμένο στις ανθρώπινες ανάγκες.

Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με την τήρηση των κανονισμών, καθώς η ανάπτυξή τους μέσω της νέας Τεχνικής Οδηγίας, εκτός από τον ορθό, βιώσιμο και ισορροπημένο σχεδιασμό μιας εγκατάστασης φωτισμού, έχει ως στόχο την ικανοποίηση των βασικών αναγκών των χρηστών, αλλά και την προστασία του περιβάλλοντος, ως αποτέλεσμα της εξοικονόμησης ενέργειας που προβλέπουν οι εν λόγω κανονισμοί.

Αυτό αποτελεί φιλοδοξία της νέας Τεχνικής Οδηγίας, παρέχοντας την κατάλληλη υποστήριξη ώστε η εφαρμογή της μελέτης φωτισμού, η επιλογή των φωτιστικών σωμάτων και η παραλαβή ενός έργου να πληροί όλες τις προϋποθέσεις για ένα ασφαλές και «ανθρωποκεντρικό» περιβάλλον, σύμφωνα με όλους τους κανονισμούς και τα πρότυπα.

 

 

*Την ομάδα εργασίας για την ΤΟΤΕΕ 20701-7 «Τεχνητός και φυσικός φωτισμός κτιρίων» απαρτίζουν οι κ.:

  • Δούλος Λάμπρος, αναπληρωτής καθηγητής στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο.
  • Κονταξής Παναγιώτης, λέκτορας Εφαρμογών στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής.
  • Λάσκος Κωνσταντίνος, γενικός συντονιστής για τη σύνταξη των ΤΟΤΕΕ.
  • Τοπαλής Φραγκίσκος, καθηγητής στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο.
  • Τσαγκρασούλης Άρης, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.

Ελέγξτε επίσης

Σύμμεικτες γέφυρες

Οι σύμμεικτες γέφυρες είναι αποτέλεσμα του συνδυασμού δομικού χάλυβα και σκυροδέματος. Των κ. Ιωάννη N. …

Τα Περιοδικά μας