Σωκράτης Φάμελλος: «Φοροαπαλλαγές σε επενδύσεις και 2,5 δισ. ευρώ για έργα»


Τα νέα υλικά της κυκλικής οικονομίας θα δημιουργήσουν νέες θέσεις εργασίας και αυξημένη ανταγωνιστικότητα, θα αποφέρουν τεχνογνωσία και θα έχουν προστιθέμενη αξία για το περιβάλλον.

Ημέρες κυκλικής οικονομίας θα βιώσει η χώρα μας το επόμενο διάστημα στις κατασκευές, με αναμενόμενα έργα που θα έχουν αναπτυξιακό χαρακτήρα και θα έχουν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία θέσεων εργασίας.


Η προσαρμογή στην κυκλική οικονομία –στο νέο μοντέλο που προωθεί η Ε.Ε. και που βρίσκεται ήδη στο τελευταίο στάδιο της διαβούλευσης– αποτέλεσε το επίκεντρο της συνέντευξης που παραχώρησε στα «Εργοταξιακά Θέματα» ο αναπληρωτής υπουργός Περιβάλλοντος κ. Σωκράτης Φάμελλος.


Αφού ολοκλήρωσε την ενημέρωση για τις αισιόδοξες εξελίξεις και έκανε την προαναγγελία των νέων έργων, ο Υπουργός επισήμανε ότι η χώρα μας θα αποκτήσει σημαντική τεχνογνωσία από τη δημιουργία πρωτογενών ανακυκλώσιμων υλικών, από την παραγωγή δευτερογενών υλικών από τη βιομηχανία καθώς και από την παραγωγή δευτερογενών εδαφοβελτιωτικών και δευτερογενών καυσίμων.


Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στα νέα υλικά που θα παράγονται στην Ελλάδα, τα οποία θα μπορούν να τροφοδοτήσουν την ελληνική επιχειρηματικότητα και να την κάνουν ιδιαίτερα ανταγωνιστική. Παράλληλα, αναμενόμενη θα είναι και η προώθηση της καινοτομίας.


Για όλα τα παραπάνω, η συνέντευξη του αναπληρωτή υπουργού Περιβάλλοντος που ακολουθεί έχει αυξημένο ενδιαφέρον.


– Ποιοι θα είναι οι στόχοι του εθνικού σχεδίου για την κυκλική οικονομία, το οποίο ανακοινώνεται το Δεκέμβριο;



– Το σχέδιο για την κυκλική οικονομία έχει εγκριθεί από το Κυβερνητικό Συμβούλιο Οικονομικής Πολιτικής ήδη από την άνοιξη του 2017. Και ο χρόνος που μεσολάβησε από τότε μέχρι σήμερα ήταν ο απαιτούμενος προκειμένου να επιτευχθεί ο καλύτερος δυνατός διυπουργικός συντονισμός και να γίνει η διαβούλευση με όλους τους παραγωγούς, καθώς και η σχετική συζήτηση στην Επιτροπή της Βουλής.


Σήμερα πλέον έχει τελειώσει η διαβούλευση και έχει διαμορφωθεί το τελικό σχέδιο, με τη σύμφωνη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, το οποίο χαρακτηρίζεται από πολύ μεγάλη εξωστρέφεια και έως το τέλος του χρόνου θα κατατεθεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ενώ θα δοθεί και στη δημοσιότητα.


Υπολογίζουμε πως έως τις 20 Δεκεμβρίου θα γίνει στις Βρυξέλλες η συνάντηση για το συγκεκριμένο σχέδιο, οποίο θα αποτελέσει για τη χώρα μας ένα ισχυρό μεταρρυθμιστικό εργαλείο που θα επιφέρει μεγάλες αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο.


– Μπορείτε να μας αναλύσετε περισσότερο τι αφορά το εθνικό σχέδιο που καταρτίστηκε για την κυκλική οικονομία;



– Αφορά κατ? αρχήν τη δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης κάποιων υλικών που θεωρούνταν απόβλητα και δυστυχώς θάβονταν σε έναν πολύ μεγάλο βαθμό μέχρι τώρα, ενώ θα μπορούσαν να αποτελέσουν ωφέλιμες πρώτες ύλες ή να παραχθούν από αυτά δευτερογενή καύσιμα.


Για παράδειγμα, τα απόβλητα τροφίμων, καθώς και τα απόβλητα εκσκαφών και κατεδαφίσεων μπορούν να επιστρέψουν στην παραγωγή, τα μεν ως λίπασμα, τα δε ως οικοδομικά υλικά. Ωστόσο, για να επιτευχθεί αυτό απαιτούνται κατάλληλες νομοθετικές ρυθμίσεις αλλά και μεταρρυθμίσεις που αφορούν τη Διοίκηση, όσον αφορά λόγου χάρη τις πράσινες δημόσιες προμήθειες.


Το σχέδιο ορίζει επίσης τα οικονομικά εργαλεία, δηλαδή τις χρηματοδοτήσεις που απαιτούνται για την κυκλική οικονομία. Υπάρχει ειδικό μέτρο που ετοιμάζεται να προκηρυχτεί από το Υπουργείο Οικονομίας στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Ανταγωνιστικότητα, Επιχειρηματικότητα, Καινοτομία» (Ε.Π.ΑΝ.Ε.Κ.) –το αντίστοιχο μέτρο του ΕΣΠΑ για την ιδιωτική επιχειρηματικότητα για τ βιομηχανία ανακύκλωσης– και θα αφορά τις περιβαλλοντικές επενδύσεις επιχειρήσεων που ασχολούνται με αυτά τα θέματα.


Ακόμη προβλέπονται «τράπεζες γνώσης», φόρουμ κυκλικής οικονομίας στα οποία θα αναδεικνύονται από την Πολιτεία καλές πρακτικές και επιτυχημένα παραδείγματα, και μέσω των οποίων θα συνδεθούν απόλυτα ο κλάδος της έρευνας και τα προγράμματα με την παραγωγή.


Τέλος, σε διοικητικό επίπεδο, προβλέπεται η συγκρότηση διυπουργικής γραμματείας, κάτι που ήδη έχει γίνει. Η κυκλική οικονομία δεν αφορά μόνο το Υπουργείο Περιβάλλοντος κι Ενέργειας αλλά αρκετά Υπουργεία, δέκα στον αριθμό, τα οποία θα συντονίζουν τις δράσεις τους μέσω της διυπουργικής γραμματείας, ώστε να υλοποιούνται ταυτόχρονα οι απαιτούμενες πολιτικές.


–Υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο μοντέλο που θα ακολουθήσουμε όσον αφορά τη διασύνδεση της έρευνας και της κυκλικής οικονομίας;



– Πολλές φορές έχει τεθεί αυτός ο στόχος για σύνδεση της έρευνας με την παραγωγή. Αυτό είναι πλέον απαραίτητο για την Ελλάδα, γιατί η παραγωγική ανασυγκρότηση πρέπει να επιτευχθεί με οικονομικές μορφές που θα μας δώσουν βιωσιμότητα σε βάθος χρόνου αλλά και υπεραξία· διότι δεν θέλουμε μόνο περιβαλλοντική αλλά και οικονομική βιωσιμότητα.


Τα προϊόντα που θα παράγονται στη χώρα μας θα πρέπει να είναι ανταγωνιστικά και να έχουν και την απαραίτητη εξωστρέφεια. Θα πρέπει να κατευθυνθούμε σε ανταγωνιστικά εργαλεία, και η κυκλική οικονομία και η περιβαλλοντική βιομηχανία μας δίνουν αυτή την ανταγωνιστικότητα.


Σε αυτή την κατεύθυνση, η ελληνική πολιτεία θέσπισε τον Ιούνιο φοροαπαλλαγές των βιομηχανιών για επενδύσεις περιβάλλοντος κι ενέργειας, ενώ προκηρύσσει προγράμματα έρευνας στοχευμένα στην ενέργεια και στο περιβάλλον.


Παράλληλα συμμετέχει σε σχετικές συζητήσεις στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, έτσι ώστε κριτήριο για τις επιχορηγήσεις και τις επιδοτήσεις των επιχειρήσεων να είναι το περιβάλλον, το κλίμα και οι επιπτώσεις σε αυτό από τις εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου.


Και θα πρέπει όλη η κοινωνία να συμφωνήσει πως το κριτήριο για επιχορηγήσεις και επιδοτήσεις επιχειρήσεων θα πρέπει να είναι η πραγματοποίηση επενδύσεων που να στοχεύουν όχι μόνο στην επιχειρηματική αλλά και στην περιβαλλοντική βιωσιμότητα και στην αειφορία.


Η συζήτηση αυτή γίνεται σε παγκόσμιο επίπεδο και για τις ιδιωτικές χρηματοδοτήσεις, με αποτέλεσμα να εισάγει κριτήρια πράσινης επιχειρηματικότητας και βιωσιμότητας και ο τραπεζικός τομέας. Και μάλιστα, στις παγκόσμιες διασκέψεις των ηγετών για το κλίμα, έχει ήδη τοποθετηθεί και η Παγκόσμια Τράπεζα σχετικά με την αλλαγή του τρόπου επιχορηγήσεων που παρέχουν οι τράπεζες.


– Σκέφτεστε να δώσετε κίνητρα στις επιχειρήσεις έτσι ώστε να ενισχυθεί περισσότερο η αγορά των «πράσινων» τεχνολογιών;



– Το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα, Επιχειρηματικότητα, Καινοτομία» (Ε.Π.ΑΝ.Ε.Κ.) που ετοιμάζεται αυτή τη στιγμή είναι ένα μέτρο με το οποίο προσπαθούμε να ενισχύσουμε τον κλάδο των περιβαλλοντικών επενδύσεων, οι οποίες μπορεί είτε να αφορούν την ίδρυση μιας καθαυτό περιβαλλοντικής βιομηχανίας είτε να αποτελούν τμήμα της επιχειρηματικότητας. Και στην τελευταία περίπτωση προσπαθούμε να ενισχύσουμε την περιβαλλοντική επίδοση της κάθε επιχείρησης.


Όμως, όπως σας εξήγησα και νωρίτερα, έχουμε τη βαθιά πεποίθηση πως η περιβαλλοντική και η ενεργειακή βιομηχανία είναι ανταγωνιστική διεθνώς.


Πιστεύουμε ότι μπορούμε να δημιουργήσουμε εδώ στη χώρα μας έναν επιχειρηματικό πόλο, ένα cluster περιβάλλοντος κι ενέργειας που να έχει τη δυνατότητα παραγωγής στην Ελλάδα νέων υλικών, τα οποία να μπορούν να τροφοδοτήσουν την ελληνική επιχειρηματικότητα και να την κάνουν ιδιαίτερα ανταγωνιστική.


– Θα αναλάβει κάποιος φορέας το συντονισμό αυτής της προσπάθειας;



– Υπάρχουν ήδη τόσο τα τεχνολογικά και ερευνητικά μοντέλα όσο και επιχειρηματικές πρωτοβουλίες που υλοποιούν αυτή την προσπάθεια, με εξωστρέφεια κι εξαγωγές στη νοτιοανατολική Μεσόγειο.


Η αναπτυξιακή στρατηγική –την οποία συζητήσαμε στη Βουλή και η οποία εγκρίθηκε από το Eurogroup– περιλαμβάνει ένα ειδικό κεφάλαιο που αφορά το θέμα της κυκλικής οικονομίας, της περιβαλλοντικής βιομηχανίας και των τεχνολογιών ενέργειας και περιβάλλοντος.


Και το Υπουργείο Οικονομίας έχει ήδη εντάξει στη στρατηγική του αυτόν τον άξονα, με αποτέλεσμα αυτή η πολιτική να έχει μπει ήδη στο στρατηγικό σχέδιο της οικονομίας μας.


– Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης;



– Ακριβώς! Η μετάβαση σε μια περίοδο κατά την οποία δεν θα είναι κυρίαρχα στο ενεργειακό μείγμα τα ορυκτά καύσιμα δημιουργεί προβληματισμό στις λιγνιτικές περιοχές που στήριζαν μέχρι τώρα τη λειτουργία της κοινωνίας μας –με σημαντικό αρνητικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Και το Ταμείο προσπαθεί να καλύψει ένα μεγάλο κενό που μπορεί να δημιουργηθεί στην κοινωνία μας και ειδικά σε αυτές τις περιοχές.


Οφείλουμε να ανταποδώσουμε στους κατοίκους αυτών των περιοχών τουλάχιστον το δικαίωμα στην εργασία, αλλά χωρίς περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Για το σκοπό αυτό δημιουργήθηκε από τα δικαιώματα εμπορίας αερίων του θερμοκηπίου –τα λεγόμενα δικαιώματα άνθρακα που διαθέτει η χώρα μας– ένα ταμείο που ονομάστηκε «Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης».


Το συγκεκριμένο ταμείο είναι μια εθνική πρωτοβουλία και τροφοδοτείται με πόρους ελληνικούς, αλλά διεκδικούμε για αυτό και ευρωπαϊκούς πόρους.


Ήδη έχουμε διαθέσιμα 60 εκατομμύρια ευρώ για τα πρώτα χρόνια της αλλαγής του ενεργειακού μείγματος, χρήματα που προορίζονται για χρηματοδοτήσεις επιχειρηματικότητας κι εργασίας στη δυτική Μακεδονία και στη Μεγαλόπολη.


Στόχος είναι να δημιουργούνται από τώρα βιώσιμες θέσεις εργασίας, με θετικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα και χωρίς αέριες εκπομπές. Έχει ήδη τελειώσει η σχετική διαβούλευση για αυτές τις δύο περιοχές, και το τελικό κείμενο θα αναρτηθεί τις επόμενες ημέρες.


– Υπάρχουν όμως και χρηματοδοτήσεις ύψους 2,5 δισ για τα υγρά απόβλητα, ένα άλλο μεγάλο θέμα που αφορά και την Αττική.



– Παράλληλα με τις μεγάλες τομές και τις μεγάλες μεταρρυθμίσεις που προωθεί το Υπουργείο, υπάρχει σε εξέλιξη ένα ευρύ πρόγραμμα επενδύσεων –με την υποστήριξη του ΕΣΠΑ και του προγράμματος «Φιλόδημος»– το οποίο προσεγγίζει περίπου τα 2,5 δισ. και αφορά εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων και δίκτυα αποχέτευσης.


Στόχος μας είναι να ωριμάσουν και να ενταχθούν σε χρηματοδότηση όλα τα δίκτυα αποχέτευσης, καθώς και εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων σε οικισμούς άνω των 2.000 κατοίκων στην Ελλάδα. Επιδιώκουμε επίσης να λειτουργούν σωστά όσα έργα έχουν ήδη κατασκευαστεί.


Τέτοιου είδους έργα, εκτός του ότι αποτελούν φιλόδοξους στόχους, δίνουν εργασία σε αρκετούς επιστήμονες και ταυτόχρονα μειώνουν τα πρόστιμα που επιβάλλονται στη χώρα μας.


Δεν είναι δυνατό να πληρώνει η χώρα μας πρόστιμο επειδή στο Θριάσιο δεν είναι συνδεδεμένη όλη η περιοχή στο μεγάλο και σύγχρονο βιολογικό καθαρισμό που διαθέτουμε· ούτε να μας λείπουν πέντε εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων στην ανατολική Αττική –που έχει μερικές από τις καλύτερες τουριστικά και περιβαλλοντικά ακτές της Μεσογείου– και να πληρώνουμε πρόστιμο, όταν δίπλα, στην πρωτεύουσα, έχουμε εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων.


Βέβαια, έχουμε σε εξέλιξη τα χρηματοδοτικά εργαλεία του ΕΣΠΑ για τα στερεά απόβλητα, με τα οποία εργαλεία χρηματοδοτούνται και οι υποδομές των ΟΤΑ, για τη διαλογή στην πηγή αλλά και πολλές μονάδες επεξεργασίας αποβλήτων.


Θα υπάρξουν σύγχρονες υποδομές που θα στοχεύουν στο 50% των απορριμμάτων και όχι στο σύνολό τους, καθώς το υπόλοιπο 50% θα το διαχειριζόμαστε στους δήμους παράγοντας δευτερογενή υλικά για να τροφοδοτήσουν την κυκλική οικονομία.


Αυτές οι μονάδες επεξεργασίας απορριμμάτων θα μετατραπούν επομένως σε εργοστάσια κυκλικής οικονομίας, γιατί θα παράγουν πρωτογενή ανακυκλώσιμα υλικά, αλλά και δευτερογενή υλικά από τη βιομηχανία, δευτερογενή εδαφοβελτιωτικά, καθώς και δευτερογενή καύσιμα.


– Έτσι δηλαδή δεν θα οδηγείται πλέον για ταφή στους Χώρους Υγειονομικής Ταφής Υπολειμμάτων (ΧΥΤΥ) παρά ένα ελάχιστο υπόλειμμα…



– Ακριβώς! Το υπόλειμμα που θα οδηγείται προς την ταφή θα έχει περάσει υποχρεωτικά από διαλογή στην πηγή, ανακύκλωση, επεξεργασία και αδρανοποίηση. ʼρα το ζητούμενο πλέον δεν είναι πού θα γίνουν οι όποιοι Χώροι Υγειονομικής Ταφής Υπολειμμάτων. Θα είναι πολύ μικρότερης δυναμικότητας και θα έχουν υποχρεωτική επεξεργασία και ανάκτηση λόγω κυκλικής οικονομίας –εξάλλου και η Ε.Ε. δεν χρηματοδοτεί πλέον υποδομές διάθεσης σύμμεικτων απορριμμάτων.


ʼρα η όλη συζήτηση που γίνεται στην Αττική για το πού θα υλοποιηθούν οι επόμενοι χώροι υγειονομικής ταφής στερείται περιεχομένου, διότι δεν εννοούμε πια λύσεις όπως το μοντέλο της Φυλής ούτε μιλάμε για ανεπεξέργαστα απορρίμματα.


Το ζητούμενο είναι πόσο πιο παραγωγικά θα σχεδιάσουμε τα εργοστάσια της κυκλικής οικονομίας, για να ανακτήσουμε τους πόρους, ώστε το οργανικό μέρος των απορριμμάτων –που έχει επιπτώσεις περιβαλλοντικές– να γίνει λίπασμα ή εδαφοβελτιωτικό.

Ελέγξτε επίσης

Γκέιρ Γκούλε (UEG): Η σκαλωσιά θα ξεπεράσει την κρίση που δημιούργησε η πανδημία

Τα «Εργοταξιακά Θέματα» ήρθαν σε επαφή με τον αντιπρόεδρο της Ένωσης των Ευρωπαίων Εργολάβων της …

Τα Περιοδικά μας