Κυριακή, 26 Μαΐου, 2024
ΑρχικήΕπικαιρότηταΙκριώματα: Η ...

Ικριώματα: Η άγνωστη χρησιμότητά τους και η σχετική νομοθεσία

Άρθρο του Α. Χονδροματίδη*

Ανά τους αιώνες ο άνθρωπος χρησιμοποίησε πληθώρα μηχανών, εργαλείων και μέσων για διάφορους σκοπούς, μεταξύ των οποίων οι κυριότεροι ήταν οι κτιριακές κατασκευές για στέγαση, λατρεία, οικονομική δραστηριότητα και αναψυχή, αλλά και ο πόλεμος. Σημαντική θέση στον κατάλογο αυτό κατέχουν τα ικριώματα, τα οποία βοήθησαν κατά καιρούς την ανθρωπότητα να εξελιχθεί (ενίοτε δε και να οπισθοδρομήσει κατά περίπτωση) πολιτισμικά.

Χαρακτηριστικά αναφέρεται η περιγραφή του Ηροδότου για τον τρόπο κατασκευής των οικίσκων του νεολιθικού λιμναίου πασσαλόπηκτου οικισμού («επί ικρίω») στο Δισπηλιό της Καστοριάς, τα ικριώματα που χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή των κυκλώπειων τειχών στις Μυκήνες (και άλλων μεγαλιθικών μνημείων εν Ελλάδι και ανά τον κόσμο), οι ελεπόλεις (κινητές πολιορκητικές μηχανές) του Δημητρίου του Πολιορκητή, αλλά και οι βασανιστικές μέθοδοι θανάτωσης που εφάρμοζαν διάφοροι λαοί (αγχόνες, σταύρωση).

Στη σύγχρονη εποχή, ικριώματα θα συναντήσουμε κυρίως σε οικοδομές, εργοτάξια και πλοία, αλλά και σε χώρους αθλητικών και πολιτιστικών εκδηλώσεων (κερκίδες, πυλώνες φωτισμού κλπ.). Τόσο τεχνικά, λοιπόν, όσο και ιστορικά, η παρουσία των ικριωμάτων έχει δεθεί άρρηκτα με την ανθρώπινη δραστηριότητα και με πολλές ανάγκες της.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΙΚΡΙΩΜΑ

Προσπαθώντας να προσεγγίσουμε την αμιγώς τεχνική έννοια του ικριώματος (γνωρίζοντας ότι το παρόν κείμενο απευθύνεται κυρίως σε συναδέλφους μηχανικούς), δανείζομαι τον ορισμό που περιέχεται στο καταστατικό του Συνδέσμου Επαγγελματιών Ικριωμάτων Ελλάδος (Σ.ΕΠ.Ι.Ε.), στο άρθρο 4, παρ.3: «Υπό τον όρο ικριώματα νοούνται οι σκαλωσιές κάθε είδους και κυρίως σκαλωσιές κτιρίων και εν γένει δομικών έργων (προσόψεως, προστασίας, υποστύλωσης κλπ.), εξέδρες, κερκίδες, χωροδικτυώματα ολόσωμων φορέων και εν γένει κάθε παρόμοια κατασκευή που εγείρεται / κατασκευάζεται με σκοπό την επί αυτής ανάρτηση ή/και τοποθέτηση μονίμου ή κινητού φορτίου και εμπίπτει στις διατάξεις της ισχύουσας εθνικής και κοινοτικής τεχνικής νομοθεσίας».

«Ικρίωμα» λοιπόν είναι η σκαλωσιά που εγκαθίσταται για τη σκυροδέτηση μιας οικίας ή γέφυρας κλπ., η σκαλωσιά που τοποθετείται για το σοβάτισμα και βάψιμο ενός κτιρίου, οι λυόμενες κερκίδες ενός γηπέδου ή θεάτρου, τα δικτυώματα ανάρτησης εξοπλισμού φωτισμού σε μια συναυλία, το δικτύωμα που τοποθετήθηκε εσωτερικά και εξωτερικά της Μητροπόλεως Αθηνών για τη συντήρησή της κλπ.

Ένα ικρίωμα δηλαδή παρέχει τεχνηέντως και κατά παραγγελία ειδικό χώρο για εργασία, πρόσβαση ή ανάρτηση φορτίων.

ΕΙΔΗ ΚΑΙ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΙΚΡΙΩΜΑΤΩΝ

Ανάλογα με το υλικό κατασκευής τους, τη χρήση τους και τη δυνατότητα κίνησής τους (ή όχι), τα ικριώματα μπορούν να καταταχθούν σε διάφορες κατηγορίες και είδη. Έτσι λοιπόν, υπάρχουν οι εξής κατηγοριοποιήσεις ικριωμάτων:

α) Υλικό κατασκευής: Ξύλινα, μεταλλικά (σιδηρά και αλουμινένια), λοιπών υλικών, κυρίως σύνθετων όπως από υαλονήματα (fiber glass), ανθρακονήματα (carbon fibers) κλπ.

β) Χρήση: Όψεως, σκυροδέτησης, κερκίδες, εξέδρες, πατάρια και πυλώνες. Σε αυτό το σημείο αξίζει να σημειωθεί ότι ενδεχομένως να μπορούσε να καταχωρηθεί άλλο ένα είδος στην κατηγορία αυτή, τα ικριώματα προστασίας, τα οποία καλούνται να παραλάβουν κυρίως οριζόντια φορτία κι όχι κατακόρυφα όπως όλα τα υπόλοιπα.

γ) Τρόπος έδρασης (σύμφωνα και με το ΠΔ 778/80): σταθερά, κινητά και αναρτημένα. Τα αιωρούμενα, παρά το γεγονός πως αποτελούν πολύ εξειδικευμένα ικριώματα (αναφέρονται στη νομοθεσία μόνο για τις ναυπηγικές εργασίες) και έχουν εντελώς διαφορετικό τρόπο στήριξης από τα αναρτημένα, ανήκουν τελικά στα αναρτημένα ικριώματα, αφού δεν εδράζονται επί σταθερού εδάφους, αλλά αναρτώνται σε γερανό ή άλλη παρόμοια διάταξη.

ΕΘΝΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ & ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ

Τα κυριότερα εθνικά νομοθετήματα που διέπουν την κατασκευή, εισαγωγή και εγκατάσταση ικριωμάτων είναι τα εξής: ΠΔ 778/80 (ΦΕΚ/Α’/193/1980), ΠΔ 1073/81 (ΦΕΚ/Α’/260/1981), ΚΥΑ 16440/Φ.10.4/445/1993 (ΦΕΚ/Β’/756/1993), ΠΔ 70/90 (ΦΕΚ/Α’/31/1990, ειδικά για εργασίες σε πλοία).

Οι κυριότερες τεχνικές απαιτήσεις που προκύπτουν για σταθερά ικριώματα όψεως (χερσαίες δραστηριότητες) είναι οι εξής:

α) Επαρκής αντοχή, με απόδειξη στατικής επάρκειας (είτε μέσω πιστοποίησης είτε μέσω μελέτης).

β) Ασφαλής πρόσβαση σε κάθε επίπεδο εργασίας (κλίμακες ανόδου), χωρίς να χρειαστεί κανείς να αναρριχηθεί από εξωτερική πλευρά του ικριώματος ή να μετακινήσει δάπεδα ή άλλα στοιχεία του ικριώματος για το λόγο αυτό.

γ) Ασφαλή δάπεδα εργασίας, τα οποία –ανάλογα με τη χρήση του ικριώματος– πρέπει να έχουν ελάχιστο πλάτος:

  • 80cm για κοινές εργασίες, χωρίς απόθεση υλικών πλην των άμεσα χρησιμοποιούμενων.
  • 80cm για εργασίες με απόθεση υλικών.
  • 110cm για την έδραση άλλου επιπέδου εργασίας το οποίο βρίσκεται σε υψηλότερη θέση.
  • 130cm για εργασίες ανέγερσης, επένδυσης με λίθους και ορθομαρμαρώσεις ή λαξεύσεις.
  • 150cm για συνδυασμό των ανωτέρω εργασιών και την έδραση άλλου επιπέδου εργασίας το οποίο βρίσκεται σε υψηλότερη θέση.

δ) Αποφυγή χασμάτων και ανοιγμάτων, τα οποία πρέπει να είναι περιορισμένα κατά το μέγιστο σε:

  • 15cm μεταξύ όψης εργασίας και ορθοστάτη ικριώματος.
  • 30cm μεταξύ όψης εργασίας και δαπέδου εργασίας.

ε) Επαρκής πλαϊνή προστασία έναντι πτώσης και κύλισης στις ελεύθερες πλευρές με χρήση χειραγωγών και θωρακίων. Οι χειραγωγοί τοποθετούνται σε ύψος 100cm ο άνω και 50cm ο δεύτερος από το επίπεδο εργασίας, τα δε θωράκια (σοβατεπί) σε ύψος τουλάχιστον 15cm από το δάπεδο εργασίας.

στ) Ασφαλής και επαρκής στήριξη στην όψη εργασίας (ή αντιστήριξης), κατά τρόπο ώστε να αποφεύγεται η ανατροπή του ικριώματος.

ζ) Προστασία των διερχομένων κάτω από το ικρίωμα με προστέγασμα – σκάφη στο ύψος οροφής του ισογείου της επιφάνειας εργασίας κι όχι χαμηλότερα από 3,5 m, με οριζόντιο και κεκλιμένο μέρος συγκεκριμένων διαστάσεων και αναλογιών.

Πολλά από τα παραπάνω τεχνικά δεδομένα αλλάζουν όταν πρόκειται για ικριώματα που τοποθετούνται σε πλοία. Επίσης, για ικριώματα «τύπου πύργου» υπάρχει η υποχρέωση πιστοποίησής τους σύμφωνα με αναγνωρισμένο από τον ΕΛΟΤ πρότυπο.

Τέλος, ο τρόπος στήριξης που αναφέρεται στο ΠΔ 778/80 αφορά κυρίως ξύλινα ικριώματα, ενώ ο ενδεδειγμένος τρόπος στήριξης μεταλλικών ικριωμάτων αναφέρεται στα σχετικά πρότυπα πιστοποίησής τους.

Πέραν των ανωτέρω, υπάρχουν κι άλλα νομοθετήματα που ρυθμίζουν πολλές λεπτομέρειες που αφορούν τα ικριώματα· όμως, ο βασικός κορμός των διατάξεων που αφορούν τα ικριώματα είναι όσα αναφέρονται πιο πάνω.

* Ο κ. Αναστάσιος Χονδροματίδης είναι διπλωματούχος ναυπηγός μηχανολόγος μηχανικός του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου και τεχνικός σύμβουλος του Συνδέσμου Επαγγελματιών Ικριωμάτων Ελλάδος (Σ.ΕΠ.Ι.Ε.).

 

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
WordPress Ads