Συνέντευξη – Συνέντευξη με τον κ. Πέτρο Πετρακόπουλο, αρχιτέκτονα μηχανικό και πρόεδρο ΔΣ του Συνδέσμου των Ελληνικών Εταιρειών – Γραφείων Μελετών (ΣΕΓΜ).
Συνέντευξη: Πάνος Κατσαχνιάς
Φωτογραφίες: Πάνος Κατσαχνιάς
Λίγο πριν τελειώσει η θητεία του ως προέδρου του Συνδέσμου των Ελληνικών Εταιρειών – Γραφείων Μελετών στο τέλος του έτους και μετά από τέσσερα χρόνια στο τιμόνι της, ο κ. Πέτρος Πετρακόπουλος, αρχιτέκτων μηχανικός, μίλησε στα «ΕΘ» για τα θέματα που απασχόλησαν αλλά και θα συνεχίζουν να απασχολούν τον κλάδο των μελετητικών εταιρειών μέσα σ’ ένα πολύ δυσμενές για τις κατασκευές περιβάλλον.
– Ποιο είναι το προφίλ και οι δραστηριότητες του Συνδέσμου Ελληνικών Γραφείων Μελετών;
– Ο Σύνδεσμος των Ελληνικών Εταιρειών – Γραφείων Μελετών (ΣΕΓΜ) είναι μη κερδοσκοπικός οργανισμός και εκπροσωπεί τις μελετητικές εταιρείες με έδρα την Ελλάδα, που έχουν ως κύριο αντικείμενο την παροχή υπηρεσιών για τεχνικά ή αναπτυξιακά έργα στην Ελλάδα και το εξωτερικό.
Οι ελληνικές μελετητικές εταιρείες έχουν σημαντική συμμετοχή στην αναπτυξιακή πορεία της χώρας. Οι σοβαρές υποδομές οι οποίες υλοποιήθηκαν και υλοποιούνται στην Ελλάδα (αυτοκινητόδρομοι, λιμάνια, αεροδρόμια, αθλητικές εγκαταστάσεις, βιολογικοί καθαρισμοί, κτιριακά έργα, έργα προστασίας του περιβάλλοντος κλπ.) φέρουν τη σφραγίδα των Ελλήνων μελετητών, οι οποίοι αποδεικνύουν καθημερινά ότι μπορούν να φέρουν σε πέρας τις πλέον σύνθετες και δυσκολότερες τεχνικές λύσεις.
Τα μεγάλα έργα υποδομής, που τα τελευταία χρόνια κατασκευάζονται στην Ελλάδα, με πόρους από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά κυρίως τα έργα που συνδέθηκαν με τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004 και ανέδειξαν το νέο πρόσωπο της χώρας, είναι στη συντριπτική τους πλειονότητα έργα που μελετήθηκαν από τους Έλληνες μελετητές και κατασκευάστηκαν με τη δική τους συμμετοχή και επίβλεψη.
Οι ελληνικές εταιρείες – γραφεία μελετών δεν περιορίζονται στα στενά και περιορισμένα πλαίσια της Ελλάδας. Ακολουθώντας τις πολιτικές εξωστρέφειας της ελληνικής οικονομίας δραστηριοποιούνται –ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια– στο εξωτερικό και κυρίως στις νέες αγορές της Βαλκανικής και της ανατολικής Ευρώπης. Ταυτόχρονα, έχουν εντείνει τις προσπάθειες περαιτέρω διείσδυσής τους στις παραδοσιακές αγορές της Μέσης Ανατολής. Στις αγορές αυτές οι ελληνικές μελετητικές εταιρείες έχουν ένα αξιοπρόσεκτο και σεβαστό όνομα, που τις καθιστά αξιόπιστους συνεργάτες ή εταίρους σε σοβαρά αναπτυξιακά έργα, τα οποία υλοποιούνται από εγχώριους πόρους ή με τη συνδρομή της Ευρωπαϊκής Ένωσης και άλλων διεθνών οργανισμών.
Ο ΣΕΓΜ για την υλοποίηση των στόχων του συνεργάζεται με εθνικούς και διεθνείς φορείς, πραγματοποιεί σεμινάρια και συνέδρια, εκπονεί έρευνες και μελέτες για την προαγωγή του κλάδου, εκδίδει βιβλία παρουσίασης του έργου των ελληνικών μελετητικών εταιρειών (ήταν μάλιστα ο μοναδικός φορέας που εξέδωσε πολυτελή τόμο με το έργο των μελών του για τους Ολυμπιακούς Αγώνες ΑΘΗΝΑ 2004), εκδίδει διμηνιαίο περιοδικό και είναι μέλος της EFCA (Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνδέσμων Μελετητών) και της FIDIC (Διεθνής Ομοσπονδία Εθνικών Ενώσεων Μελετητών).
– Ποια είναι τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν στην παρούσα φάση τα μέλη του Συνδέσμου σας;
– Τα προβλήματα έχουν ουσιαστικά δύο αιτίες. Η πρώτη αφορά την κατάσταση της οικονομίας της χώρας. Οι συνέπειες αυτής της κρίσης για τις μελετητικές εταιρείες είναι κυρίως οι εξής:
- Μεγάλες οφειλές του ευρύτερου δημόσιου τομέα (μεγαλύτερες πολλές φορές από τον ετήσιο τζίρο των εταιρειών).
- Ελάττωση του ΠΔΕ και κατά συνέπεια μείωση των μελετητικών και λοιπών υπηρεσιών (περίπου 35% εκτιμάται η μείωσή του κύκλου εργασιών μεταξύ 2008 και 2010 και περίπου 50% το 2011).
- Καθήλωση της οικοδομικής και λοιπής τεχνικής ιδιωτικής οικονομίας.
- Απώλεια θέσεων εργασίας και παροπλισμός έμψυχου δυναμικού από το μελετητικό χώρο, ειδικά όταν αυτό το δυναμικό αποτελεί μια προστιθέμενη αξία που όταν χαθεί δύσκολα αναπληρώνεται, απώλεια, μάλιστα, που γίνεται με τρόπο που περνάει απαρατήρητος, αφού δεν αγγίζει τον (υπερτροφικό, αναποτελεσματικό, ύποπτο διαφθοράς κλπ.) δημόσιο τομέα, οπότε δεν πειράζει πολύ.
Η δεύτερη αφορά το πλαίσιο που διέπει την άσκηση των δραστηριοτήτων των μελετητικών εταιρειών, με κυριότερα προβλήματα:
- Το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, αλλά ακόμη περισσότερο και αυτό που προετοιμάζεται να ψηφισθεί, που είναι αναχρονιστικό, χρονοβόρο κι έξω από τη λογική, τόσο των διεθνών πρακτικών όσο και της αγοράς. Ένα θεσμικό πλαίσιο που αναλίσκεται σε λεπτομέρειες, αρνείται την αξιολόγηση της τεχνικής και οικονομικής ικανότητας και κινείται με βάση «κοινωνικά» κριτήρια. Ένα πλαίσιο που προβλέπει πιστοποίηση υπηρεσιών (μελετητικό πτυχίο) περίπου όπως μια άδεια ταξί, με εφάπαξ αξιολόγηση και διαχρονική σχεδόν ισχύ. Και τέλος, ένα πλαίσιο που δεν εναρμονίζεται με τα ευρωπαϊκά και διεθνή δεδομένα.
- Την έλλειψη υποστήριξης της Πολιτείας στην προσπάθεια των μελετητικών εταιρειών να αναλάβουν έργα στο εξωτερικό. Η πολιτεία δεν έχει κατανοήσει τη σημασία του εξαγώγιμου προϊόντος που παράγουμε, όπως αποδεικνύει το γεγονός ότι δεν το συμπεριλαμβάνει στα σχετικά πλάνα της, όταν σε όλο τον κόσμο οι μελετητικές εταιρείες ανοίγουν το δρόμο στις κατασκευαστικές και στις εταιρείες δομικών υλικών της χώρας τους.
- Τον αθέμιτο ανταγωνισμό από τις διάφορες κρατικές και κρατικοδίαιτες «εταιρείες» και από τα ΑΕΙ, που βαφτίζουν τις μελέτες «έρευνα» και εξελίσσονται σε εμπορικές επιχειρήσεις, παραμελώντας το διδακτικό έργο.
- Την πρόσφατη θεσμοθέτηση των «δωρεάν μελετών», διάταξη που εγκυμονεί άπειρους κινδύνους, αφού η αμοιβή θα μπορεί να καταβάλλεται εκτός νομίμων διαδικασιών κρυφά, από ενδιαφερόμενο κατασκευαστή ή προμηθευτή ειδικού εξοπλισμού, με τις εύλογες για το δημόσιο συμφέρον συνέπειες, ή η μελέτη να χρησιμοποιείται για προώθηση συμφερόντων π.χ. μια δωρεάν πολεοδομική μελέτη να επιχειρεί να τακτοποιήσει αυθαιρεσίες (πολεοδομικές κλπ.).
- Την αποκοπή του κλάδου από υπηρεσίες που στο εξωτερικό είναι αυτονόητες στην όλη διαδικασία παραγωγής των έργων, με κυριότερη την επίβλεψη, προς όφελος εκείνων που έχουν λόγο να μην επιβλέπει ο μελετητής του έργο του και να μην υπερασπίζεται την ορθότητα της μελέτης του.
- Την παροχή διαφορετικών υπηρεσιών για ιδιωτικά έργα από αυτές για τα δημόσια (δεν είναι δυνατό να υπάρχουν παράλληλες, άνισες, νομοθεσίες και πρακτικές, λες και τα έργα είναι διαφορετικής σημασίας από πλευράς ποιότητας, ασφάλειας κλπ.).
SeparatorBetweenMainTexts– Ποιες λύσεις προτείνετε για την αντιμετώπισή τους;
– Πρώτιστα, τη διαμόρφωση πλαισίου που να συμβάλλει στη δημιουργία μελετητικών εταιρειών, οι οποίες θα μπορούν να στηρίξουν την αναπτυξιακή προσπάθεια της χώρας και να σταθούν ανταγωνιστικά στην παγκόσμια αγορά. Ενός πλαισίου που να έχει τους εξής στόχους:
- Δημιουργική και αποτελεσματική λειτουργικά εναρμόνιση προς το αντίστοιχο θεσμικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
- Διασφάλιση της ποιότητας των παρεχομένων μελετητικών και συμβουλευτικών υπηρεσιών.
- Μεγιστοποίηση της αξιοποίησης των μελετητικών και συμβουλευτικών υπηρεσιών για τη διασφάλιση της ποιότητας έργων και προγραμμάτων.
- Κατοχύρωση της διαφάνειας στο σύνολο των διαδικασιών.
- Αποτελεσματικότητα, προς επίτευξη του βέλτιστου αποτελέσματος στο βέλτιστο χρόνο, με έμφαση στην επιτάχυνση των διαδικασιών.
- Αξιοποίηση της υποστήριξης από τον μελετητικό κλάδο στην αναπτυξιακή προσπάθεια της χώρας (ΕΣΠΑ, πράσινη ανάπτυξη, εξωστρέφεια).
- Υποστήριξη της ανταγωνιστικότητας του μελετητικού κλάδου στην ευρωπαϊκή και παγκόσμια οικονομία.
- Εξασφάλιση της μεταφοράς, διατήρησης, εξέλιξης και αξιοποίησης της τεχνογνωσίας που συσσωρεύεται από την παραγωγή μελετών.
- Αξιοποίηση του μελετητικού δυναμικού στην επίβλεψη των έργων.
- Εξίσωση της ποιότητας των υπηρεσιών για ιδιωτικά έργα με αυτές για τα δημόσια.
– Πώς κρίνετε τη θέση των ελληνικών μελετητικών γραφείων στην παρούσα οικονομική συγκυρία;
– Είναι ιδιαίτερα δυσχερής, λόγω όλων των παραπάνω λόγων. Και γίνεται διπλά και τριπλά δύσκολη, αφού και το έργο ελαττώνεται και η διέξοδος της ιδιωτικής οικονομίας δεν υπάρχει –ή καλύτερα «κοιμάται βαθιά»– και οι επιχειρήσεις αποδομούνται. Και σα να μη φθάνουν όλα αυτά, έχουν φροντίσει οι διάφοροι εμπλεκόμενοι να απαξιώσουν τη σημασία των μελετητικών υπηρεσιών και αναγκαζόμαστε να προσπαθούμε να αναδείξουμε την κοινωνική αξία και τη χρησιμότητα της δουλειάς μας χωρίς να μπορούμε, γιατί η Πολιτεία αντιμετωπίζει τις υπηρεσίες μας σαν αναγκαίο κακό, ενώ τις έχει –ίσως περισσότερο από ποτέ– ανάγκη, αφού η προστιθέμενη αξία της για το comeback της ανάπτυξης της χώρας είναι σημαντικότατη.
– Τι κινήσεις πιστεύετε ότι θα πρέπει να γίνουν άμεσα, ώστε να μην απολεσθεί η συσσωρευμένη εμπειρία του κλάδου από τα μεγάλα έργα της προηγούμενης περιόδου;
– Κάνω την ίδια παραίνεση που έκανα και στην πρόσφατη ημερίδα του Συνδέσμου προς τους κρατούντες:
- Προωθείστε γρήγορα κι ορθολογικά το ΕΣΠΑ.
- Μειώστε το δημόσιο τομέα πραγματικά, τόσο σε επίπεδο προσώπων όσο και σε επίπεδο αρμοδιοτήτων.
- Αξιοποιείστε τη δεξαμενή του μελετητικού κόσμου.
– Κλείνοντας σε λίγο τη θητεία σας ως πρόεδρος του ΣΕΓΜ, ποιος είναι ο απολογισμός που κάνετε;
– Αυτές οι δύο διετίες ήταν μια δύσκολη, αλλά συνάμα και όμορφη εμπειρία. Προσπαθήσαμε πολύ για τη βελτίωση της εικόνας του κλάδου και σε πολλά το καταφέραμε. Ενισχύσαμε την εξωστρέφεια και ως φύσει προοδευτικός και καινοτόμος κλάδος είδαμε γρηγορότερα το επερχόμενο τότε πρόβλημα και αντιδράσαμε με καινοτόμες προτάσεις, πολλές από τις οποίες έθιγαν χρόνια ταμπού, προτάσεις που όμως έπεσαν στο κενό, κυρίως από τη μεριά του κράτους.
Νιώθω ικανοποίηση για την τιμή που μου έγινε να οδηγήσω τις τύχες του κλάδου για 4 χρόνια και συνάμα θλίψη, γιατί αποχωρώ μέσα σε ένα μαύρο παρόν κι ένα γκρίζο μέλλον, ένα μέλλον διαφορετικό από αυτό που οραματιζόμουν όταν ανέλαβα.– Πώς κρίνετε να εξελίσσεται μελλοντικά στην εγχώρια αλλά και στη διεθνή αγορά ο ελληνικός κλάδος των κατασκευών;
– Για την Ελλάδα, θέλω να ελπίζω στον εξευρωπαϊσμό του, στην ορθολογική αλλαγή του και το κυριότερο στη σαφήνεια των ρόλων στη διαδικασία της παραγωγής των έργων. Βέβαια η οικονομική κρίση, που κανείς μας δεν ξέρει σήμερα πού μπορεί να οδηγήσει, και μάλιστα δίχως σαφές χρονικό πλαίσιο, έχει σημαντική αρνητική δραστηριότητα στον τομέα των κατασκευών, που έζησε ένα αλόγιστο ίσως boom τα τελευταία χρόνια. Ειδικά ο οικοδομικός τομέας φοβάμαι ότι θα χειμάζεται για αρκετό διάστημα. Όμως οι υποδομές στην Ελλάδα δεν είναι άμοιρες μέλλοντος. Όταν κι αν υπάρξει ανάκαμψη, έχουν ακόμη αρκετά να γίνουν. Φτάνει όμως αυτή τη φορά να γίνουν σωστά.
