Συνέντευξη στη Ράνια Μπιτζιλέκη
Λίγο πριν ολοκληρώσει τη θητεία της, η πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικών Εταιρειών – Γραφείων Μελετών (ΣΕΓΜ) κ. Δέσποινα Καλλιδρομίτου μίλησε στο περιοδικό «Εργοταξιακά Θέματα» για έναν κλάδο που αλλάζει ταχύτατα. Αναφέρεται στις προκλήσεις, στις τεχνολογικές εξελίξεις, στη στροφή προς τη βιωσιμότητα και στο ρόλο των νέων επιστημόνων, ενώ κάνει τον απολογισμό μιας περιόδου στην οποία άφησε και η ίδια το δικό της ισχυρό αποτύπωμα.
Διαβάστε τη συνέντευξη παρακάτω:
Σε μια περίοδο σημαντικών εξελίξεων για τα δημόσια και ιδιωτικά έργα, ο μελετητικός κλάδος καλείται να ανταποκριθεί σε νέες απαιτήσεις, τεχνολογικές αλλαγές και αυξημένη πίεση για ποιότητα, πράσινη κατεύθυνση και εξωστρέφεια. Στη συνέντευξη που ακολουθεί, η κ. Δέσποινα Καλλιδρομίτου μιλά για την πορεία που διένυσε ο Σύνδεσμος, για τις πρωτοβουλίες που υλοποιήθηκαν και για την ώριμη πλέον δυναμική ενός κλάδου έτοιμου να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της επόμενης ημέρας.
- Κυρία Καλλιδρομίτου, πώς θα περιγράφατε συνοπτικά την αποστολή και το ρόλο του Συνδέσμου Ελληνικών Εταιρειών – Γραφείων Μελετών (ΣΕΓΜ);
– Ο ΣΕΓΜ αποτελεί από το 1981 τον κεντρικό θεσμικό εκπρόσωπο των μελετητικών εταιρειών στην Ελλάδα. Με περισσότερα από 120 ενεργά μέλη, καλύπτουμε το μεγαλύτερο μέρος των μελετών που υλοποιούνται για δημόσια και ιδιωτικά έργα. Αποστολή μας είναι να ενισχύουμε την ανταγωνιστικότητα και τη βιωσιμότητα των μελετητικών γραφείων, να διασφαλίζουμε υψηλά πρότυπα ποιότητας στις μελέτες και να συμβάλλουμε στην υλοποίηση ώριμων έργων, τα οποία προάγουν την ανάπτυξη της χώρας.
Ο μελετητικός κλάδος είναι ο πρώτος κρίκος στην αλυσίδα κάθε έργου· χωρίς ολοκληρωμένες και τεχνικά άρτιες μελέτες, δεν μπορεί να υπάρξει σωστή κατασκευή. Παράλληλα, συμμετέχουμε σε ευρωπαϊκούς και διεθνείς οργανισμούς, όπως είναι η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Συνδέσμων Συμβούλων Μηχανικών (European Federation of Engineering Consultancy Associations [EFCA]) και η Διεθνής Συνομοσπονδία Συμβούλων Μηχανικών (Federation Internationale Des Ingenieurs – Conseils [FIDIC]), προβάλλοντας το ελληνικό τεχνικό δυναμικό στο εξωτερικό και δημιουργώντας ευκαιρίες διεθνούς συνεργασίας.
- Ποιες είναι οι σημαντικότερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα ο κλάδος;
– Βρισκόμαστε μπροστά σε μια ιστορική συγκυρία: Οι πόροι του ΕΣΠΑ και του Ταμείου Ανάκαμψης δημιουργούν τεράστιες δυνατότητες, αλλά ταυτόχρονα αυξάνουν τις απαιτήσεις από τα μελετητικά γραφεία.
Οι βασικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε είναι:
* Ο ψηφιακός μετασχηματισμός: Η υιοθέτηση του Building Information Modelling (ΒΙΜ), των ψηφιακών εργαλείων και της τεχνητής νοημοσύνης απαιτεί σοβαρές επενδύσεις και εξειδικευμένη γνώση.
* Η έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού, καθώς η φυγή νέων μηχανικών στο εξωτερικό και η δυσκολία στην ανανέωση του κλάδου δημιουργούν κενά.
* Η ρευστότητα, καθώς οι καθυστερήσεις στις πληρωμές και η περιορισμένη πρόσβαση σε χρηματοδότηση δυσχεραίνουν τη λειτουργία των εταιρειών.
* Το θεσμικό πλαίσιο, που χαρακτηρίζεται από πολυπλοκότητα διαδικασιών, γραφειοκρατία και χρονοβόρες εγκρίσεις.
* Η απαίτηση για πράσινα και βιώσιμα έργα, κάτι που αποτελεί αναγκαία εξέλιξη, αλλά απαιτεί πρόσθετη τεχνογνωσία και εξειδίκευση.
* Ο διεθνής ανταγωνισμός, δεδομένου ότι οι ελληνικές εταιρείες χρειάζεται να ενισχύσουν την εξωστρέφειά τους και να σταθούν απέναντι σε πολυεθνικούς κολοσσούς.
Ο ΣΕΓΜ, ως θεσμικός συνομιλητής της πολιτείας, εργάζεται ώστε να βελτιωθεί το θεσμικό πλαίσιο, να ενισχυθεί η εξωστρέφεια του ελληνικού μελετητικού κλάδου και να αξιοποιηθούν οι ευκαιρίες που παρουσιάζονται. Στόχος του ΣΕΓΜ είναι οι ελληνικές μελετητικές εταιρείες να σταθούν ισότιμα στο διεθνή ανταγωνισμό και να συμβάλουν με έργα υψηλής ποιότητας στην ανάπτυξη της χώρας.
- Ποιες τεχνολογίες θεωρείτε ότι θα διαμορφώσουν το μέλλον των μελετών;
- – Η τεχνολογική πρόοδος έχει ήδη αλλάξει ριζικά τον τρόπο που σχεδιάζουμε και υλοποιούμε έργα, και τα επόμενα χρόνια ο αντίκτυπος θα είναι ακόμη μεγαλύτερος.
Πρώτα απ’ όλα, η ψηφιακή μοντελοποίηση έργων, το Building Information Modelling (BIM), θα αποτελέσει βασικό εργαλείο για την ολοκληρωμένη διαχείριση μελετών και έργων. Το BIM επιτρέπει την τρισδιάστατη απεικόνιση, το συντονισμό όλων των ειδικοτήτων και την πρόβλεψη πιθανών προβλημάτων πριν αρχίσει η υλοποίηση στο εργοτάξιο.
Παράλληλα η τεχνητή νοημοσύνη και η μηχανική μάθηση θα ενισχύσουν την ανάλυση δεδομένων, την αυτοματοποίηση διαδικασιών και την πρόβλεψη κόστους και χρονοδιαγραμμάτων. Αυτό θα βοηθήσει τα μελετητικά γραφεία να προσφέρουν πιο ακριβείς και αξιόπιστες λύσεις.
Τεχνολογίες όπως drone, γεωχωρικά δεδομένα και IoT αναμένεται να αλλάξουν τον τρόπο που συλλέγουμε, επεξεργαζόμαστε και παρακολουθούμε δεδομένα έργων, ενώ η «πράσινη» τεχνολογία ενισχύει την ανάγκη ενσωμάτωσης περιβαλλοντικών προτύπων από το πρώτο στάδιο σχεδιασμού.
Παρακολουθούμε στενά αυτές τις εξελίξεις και επενδύουμε στη στήριξη των εταιρειών που θέλουν να κάνουν το βήμα προς τον ψηφιακό και πράσινο μετασχηματισμό.
- Ποιες είναι οι προτεραιότητες του ΣΕΓΜ για την επόμενη πενταετία;
– Η επόμενη πενταετία θα κινηθεί γύρω από τρεις θεμελιώδεις άξονες, που είναι οι εξής:
α) Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, μέσω της συμμετοχής σε διεθνείς οργανισμούς, της δικτύωσης με ξένες εταιρείες και της ενθάρρυνσης των μελών να αναζητούν έργα στο εξωτερικό.
β) Προώθηση της βιωσιμότητας. Ο εκσυγχρονισμός των μελετητικών εταιρειών μέσω της ψηφιακής μετάβασης και της υιοθέτησης πράσινων πρακτικών είναι για εμάς βασικό ζητούμενο.
γ) Επένδυση στους ανθρώπους. Συνεργαζόμαστε με πανεπιστήμια και εκπαιδευτικούς φορείς για να ενισχύσουμε την κατάρτιση νέων μηχανικών, να βελτιώσουμε τις δεξιότητες των ήδη ενεργών επαγγελματιών και να συμβάλουμε στην επιστροφή ταλέντων που έχουν φύγει στο εξωτερικό.
Παράλληλα συνεχίζουμε να διεκδικούμε ένα θεσμικό πλαίσιο πιο σύγχρονο, πιο λειτουργικό και λιγότερο γραφειοκρατικό.
- Πώς εκτιμάτε την εξέλιξη της βιωσιμότητας και της «πράσινης» ανάπτυξης στις μελέτες, και ποιες είναι οι τάσεις που παρατηρείτε;
– Η πράσινη ανάπτυξη έχει εισέλθει δυναμικά στο επίκεντρο των μελετών. Τα έργα πλέον σχεδιάζονται με αυστηρά περιβαλλοντικά κριτήρια, με έμφαση στη μείωση του ενεργειακού αποτυπώματος, στην κυκλική οικονομία και στην ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική αλλαγή.
Παρατηρούμε αυξανόμενη χρήση διεθνών συστημάτων πιστοποίησης, όπως είναι το σύστημα περιβαλλοντικής αξιολόγησης LEED (Leadership in Energy and Environmental Design) στη διαχείριση κατασκευαστικών έργων, καθώς και η Μέθοδος Περιβαλλοντικής Αξιολόγησης Κτιρίων (Building Research Establishment Environmental Assessment Method [BREEAM]). Επίσης γίνονται επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αλλά και σχεδιασμός υποδομών που μπορούν να ανταποκριθούν σε ακραία καιρικά φαινόμενα.
Πρόκειται για μια συνολική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τα έργα, από τις πρώτες φάσεις της μελέτης έως την τελική τους λειτουργία.
Ο ΣΕΓΜ ενθαρρύνει αυτή τη μετάβαση, παρέχοντας ενημέρωση και τεχνική υποστήριξη στα μέλη του.
- Ποιος είναι ο ρόλος που διαδραματίζουν οι νέοι επιστήμονες στο σημερινό μελετητικό τοπίο και πώς ενισχύονται από τον ΣΕΓΜ;
-Οι νέοι επιστήμονες αποτελούν την «αιχμή του δόρατος» για τον κλάδο. Διαθέτουν τεχνολογική εξοικείωση, φρέσκια προσέγγιση και φυσική ευκολία υιοθέτησης σύγχρονων εργαλείων όπως είναι το BIM και η τεχνητή νοημοσύνη. Ταυτόχρονα έχουν την ικανότητα να ενσωματώνουν πιο ώριμα την περιβαλλοντική διάσταση σε κάθε έργο.
Ο ΣΕΓΜ επενδύει ενεργά στην ενίσχυση των νέων επιστημόνων, είτε μέσω εκπαιδευτικών προγραμμάτων είτε μέσω δράσεων που ενώνουν την πανεπιστημιακή κοινότητα με την αγορά εργασίας. Θέλουμε οι νέοι μηχανικοί να βρουν χώρο να αναπτυχθούν και να συμβάλουν στην εξέλιξη του κλάδου· όχι να αναζητήσουν διέξοδο στο εξωτερικό.
- Πόσο σημαντική θεωρείτε την ανάγκη για συνεχή εκπαίδευση και αναβάθμιση δεξιοτήτων;
– Είναι απαραίτητη, και όχι μόνο για τους νέους. Η μετάβαση σε ψηφιακές τεχνολογίες και η ενσωμάτωση «πράσινων» κριτηρίων στις μελέτες καθιστούν τη διά βίου μάθηση βασικό χαρακτηριστικό του επαγγέλματος. Η κατάρτιση στα εργαλεία BIM, η εξοικείωση με την τεχνητή νοημοσύνη, καθώς και η εφαρμογή σύγχρονων προτύπων ποιότητας και βιωσιμότητας, απαιτούν σχεδιασμό εκπαιδευτικών προγραμμάτων.
Ο ΣΕΓΜ, σε συνεργασία με ακαδημαϊκά ιδρύματα και διεθνείς οργανισμούς, προωθεί αντίστοιχες πρωτοβουλίες ώστε οι επαγγελματίες να έχουν πρόσβαση σε σύγχρονη τεχνογνωσία.
- Ποιες συνεργασίες θεωρείτε κρίσιμες για την ενίσχυση και εξέλιξη του μελετητικού κλάδου;
– Οι συνεργασίες είναι το θεμέλιο για την αναβάθμιση του μελετητικού κλάδου. Η συνεργασία με τεχνικούς και εργοληπτικούς φορείς εξασφαλίζει καλύτερη διασύνδεση με το στάδιο της κατασκευής. Οι συνέργειες με επαγγελματικούς συλλόγους μηχανικών προωθούν κοινά πρότυπα ποιότητας και ανταλλαγή τεχνογνωσίας.
Επιπλέον, η σύνδεση με πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα ανοίγει το δρόμο για καινοτομίες και σύγχρονες πρακτικές. Η συμμετοχή στην EFCA και στη FIDIC προσφέρει διεθνή εμπειρία, νέες ευκαιρίες και ορατότητα σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο.
Κρίσιμος είναι και ο διάλογος με την πολιτεία, ώστε να χτιστεί ένα λειτουργικό, διαφανές και αποτελεσματικό θεσμικό πλαίσιο.
- Κλείνοντας τη θητεία σας, ποιο θεωρείτε ότι είναι το αποτύπωμα που αφήνετε στον ΣΕΓΜ;
– Ολοκληρώνοντας τη θητεία μου ως πρόεδρος του ΣΕΓΜ, θεωρώ ότι το αποτύπωμα που αφήνω είναι η ενίσχυση της θεσμικής παρουσίας του Συνδέσμου και η ανάδειξη του ρόλου των μελετητικών γραφείων ως βασικού πυλώνα ανάπτυξης της χώρας. Καταφέραμε να φέρουμε τον ΣΕΓΜ πιο κοντά στην πολιτεία, να συμμετέχουμε ενεργά στο δημόσιο διάλογο για τις υποδομές και να διεκδικήσουμε ένα πιο αποτελεσματικό θεσμικό πλαίσιο για τον κλάδο.
Παράλληλα, δώσαμε έμφαση στη διεθνή εξωστρέφεια, ενισχύοντας τη συμμετοχή μας σε ευρωπαϊκούς και διεθνείς οργανισμούς, ώστε οι ελληνικές μελετητικές εταιρείες να αποκτήσουν μεγαλύτερη προβολή και πρόσβαση σε διεθνείς ευκαιρίες. Επίσης προωθήσαμε με πολλούς τρόπους στα μέλη μας την υιοθέτηση νέων τεχνολογιών και βιώσιμων πρακτικών στις μελέτες.
Το σημαντικότερο όμως είναι ότι καταφέραμε να ενισχύσουμε την ενότητα και τη φωνή του κλάδου, ώστε ο ΣΕΓΜ να λειτουργεί ως αξιόπιστος θεσμικός συνομιλητής και να στηρίζει τα μέλη του σε μια περίοδο μεγάλων προκλήσεων αλλά και ευκαιριών.
Θεωρώ ότι το αποτύπωμα το δικό μου ως προέδρου αλλά και του απερχόμενου Διοικητικού Συμβουλίου είναι ένας Σύνδεσμος πιο ισχυρός, πιο εξωστρεφής και πιο έτοιμος να ανταποκριθεί στις ανάγκες του μέλλοντος.
