Η Ομοσπονδία Xειριστών Μηχανημάτων ‘Εργου ζητά τεκμηρίωση των πραγματικών αναγκών, επαλήθευση επαγγελματικής εμπειρίας και διασφάλιση ίσων όρων εργασίας και ασφάλειας. «Ουσιαστικός έλεγχος πριν από την ανάθεση χειρισμού», το βασικό μήνυμα της παρέμβασής της.
Τη θέσπιση σαφών και αυστηρών προϋποθέσεων για τη μετάκληση εργαζομένων από τρίτες χώρες με σκοπό την απασχόλησή τους ως χειριστών μηχανημάτων έργου ζητά η ΟΧΜΕΕ, υπογραμμίζοντας ότι κάθε σχετική απόφαση πρέπει να βασίζεται σε πραγματικές ανάγκες της αγοράς εργασίας και σε αποδεδειγμένη επαγγελματική επάρκεια.
Η Ομοσπονδία αντιμετωπίζει θετικά τη νόμιμη μετάκληση επαγγελματιών χειριστών, επισημαίνει, ωστόσο, ότι η διαδικασία πρέπει να συνοδεύεται από ουσιαστικές εγγυήσεις ασφάλειας, επαληθεύσιμα προσόντα και ίση μεταχείριση. Όπως τονίζει σε σχετική ανακοίνωση η χώρα προέλευσης ενός υποψηφίου δεν αποτελεί κριτήριο επαγγελματικής ικανότητας. Καθοριστικοί παράγοντες είναι η εκπαίδευση, η αποδεδειγμένη εμπειρία και η δυνατότητα ασφαλούς εκτέλεσης των συγκεκριμένων εργασιών.
Τεκμηρίωση των αναγκών πριν από τις μετακλήσεις
Κεντρικό αίτημα της ΟΧΜΕΕ είναι ο προσδιορισμός των θέσεων που μπορούν να καλυφθούν μέσω μετάκλησης να βασίζεται σε συγκεκριμένα και αξιόπιστα στοιχεία. Για τον σκοπό αυτό, προτείνει την αξιοποίηση των δεδομένων της ΔΥΠΑ, των τεκμηριωμένων αναγκών των επιχειρήσεων και της γνώσης των επαγγελματικών φορέων του κλάδου.
Παράλληλα, ζητά να συνεκτιμάται η διαθέσιμη προσφορά αδειούχων χειριστών από την Ελλάδα, τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τους νομίμως διαμένοντες πολίτες τρίτων χωρών.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην αντιστοίχιση των επαγγελματικών κατηγοριών ESCO με τις ειδικότητες και τις ομάδες μηχανημάτων που προβλέπονται στο ελληνικό πλαίσιο. Σύμφωνα με την Ομοσπονδία, μια γενική αναφορά σε έλλειψη χειριστών δεν αρκεί για να δικαιολογήσει συγκεκριμένο αριθμό μετακλήσεων, χωρίς να έχουν προηγουμένως αποτυπωθεί οι πραγματικές ανάγκες ανά ειδικότητα και αντικείμενο εργασίας.
Στο επίκεντρο η ασφάλεια και η επαγγελματική επάρκεια
Η ΟΧΜΕΕ χαρακτηρίζει τον χειρισμό μηχανημάτων έργου σύνθετη, εξειδικευμένη και υψηλής επικινδυνότητας δραστηριότητα, η οποία απαιτεί τεχνικές γνώσεις, πρακτική ικανότητα και συνεχή αξιολόγηση των συνθηκών στον χώρο εργασίας.
Όπως επισημαίνει, η εμπειρία στον χειρισμό ενός μηχανήματος δεν συνεπάγεται αυτομάτως επάρκεια για κάθε άλλη κατηγορία εξοπλισμού. Ο χειριστής πρέπει να μπορεί να αξιολογεί τα φορτία, τις εδαφικές συνθήκες, τους κινδύνους στον χώρο και την παρουσία άλλων εργαζομένων, καθώς και να αναγνωρίζει εγκαίρως καταστάσεις που μπορεί να οδηγήσουν σε ατύχημα.
Οι ανατροπές μηχανημάτων, οι συνθλίψεις, οι πτώσεις φορτίων, οι παρασύρσεις και οι συγκρούσεις, αλλά και η επαφή με ηλεκτροφόρα δίκτυα, συγκαταλέγονται στους κινδύνους που μπορεί να έχουν θανατηφόρες συνέπειες.
Με αναφορά στα σοβαρά και θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα στον κλάδο, η Ομοσπονδία υπογραμμίζει ότι ο έλεγχος των προσόντων δεν πρέπει να αποτελεί μια τυπική γραφειοκρατική διαδικασία, αλλά ουσιαστικό μέτρο πρόληψης για την προστασία τόσο των μετακλητών χειριστών όσο και των υπόλοιπων εργαζομένων.
Εξατομικευμένος έλεγχος τίτλων, αδειών και προϋπηρεσίας
Η ΟΧΜΕΕ ζητά να καθιερωθεί εξατομικευμένος έλεγχος των επαγγελματικών προσόντων και της συναφούς εμπειρίας πριν από την έγκριση κάθε μετάκλησης για θέση χειριστή μηχανημάτων έργου.
Σύμφωνα με την πρότασή της, ο φάκελος κάθε υποψηφίου θα πρέπει να περιλαμβάνει δικαιολογητικά που να επιτρέπουν την επαλήθευση της γνησιότητας του τίτλου ή της άδειας, της αρμοδιότητας του φορέα έκδοσης, της διάρκειας και του περιεχομένου της εκπαίδευσης, καθώς και της πρακτικής αξιολόγησης που έχει πραγματοποιηθεί.
Παράλληλα, θα πρέπει να προσδιορίζονται με σαφήνεια οι κατηγορίες μηχανημάτων και οι δραστηριότητες που καλύπτει κάθε πιστοποιητικό ή επαγγελματικό προσόν.
Σε περιπτώσεις χωρών όπου δεν προβλέπεται επαγγελματική άδεια χειριστή, η Ομοσπονδία ζητά να καθοριστούν επίσημα και επαληθεύσιμα στοιχεία που αποδεικνύουν την επάρκεια του υποψηφίου και τη νόμιμη προηγούμενη άσκηση της δραστηριότητας.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στα πιστοποιητικά σύντομης διάρκειας. Όπως σημειώνει η ΟΧΜΕΕ, ένα πιστοποιητικό που αποκτήθηκε μέσα σε μία ή δύο ημέρες δεν αποδεικνύει από μόνο του ολοκληρωμένο επαγγελματικό προσόν. Κρίνεται αναγκαίο να εξετάζεται εάν αφορά απλή παρακολούθηση ή ουσιαστική αξιολόγηση γνώσεων και πρακτικών δεξιοτήτων.
Αντίστοιχα, η προϋπηρεσία θα πρέπει να τεκμηριώνεται ως προς τη διάρκεια, τα μηχανήματα που χειρίστηκε ο υποψήφιος και τις εργασίες που εκτέλεσε. Η Ομοσπονδία προτείνει τη διασταύρωση των βεβαιώσεων εργοδοτών με ασφαλιστικά στοιχεία, συμβάσεις, επαγγελματικά μητρώα ή άλλα επίσημα αποδεικτικά έγγραφα, επισημαίνοντας ότι μια γενική βεβαίωση απασχόλησης σε εργοτάξιο, λατομείο ή βιομηχανία δεν αποδεικνύει κατ’ ανάγκη εμπειρία χειριστή.
Το νομικό πλαίσιο και η ίση μεταχείριση
Ένα ακόμη ζήτημα που θέτει η ΟΧΜΕΕ αφορά τη νόμιμη δυνατότητα άσκησης του επαγγέλματος στην Ελλάδα.
Όπως υπενθυμίζει, ο χειρισμός μηχανημάτων έργου αποτελεί νομοθετικά ρυθμιζόμενη επαγγελματική δραστηριότητα, με βασικό πλαίσιο τον ν. 3982/2011 και το Π.Δ. 113/2012, όπως ισχύουν.
Η έγκριση μετάκλησης και η νόμιμη είσοδος ενός πολίτη τρίτης χώρας, σύμφωνα με την Ομοσπονδία, δεν υποκαθιστούν τις απαιτήσεις που ισχύουν για το δικαίωμα χειρισμού συγκεκριμένου μηχανήματος.
Για τον λόγο αυτό, ζητά να αποσαφηνιστούν εγγράφως η εφαρμοζόμενη διαδικασία, η αρμόδια αρχή και τα δικαιολογητικά που απαιτούνται για την πρόσβαση των μετακλητών στη συγκεκριμένη επαγγελματική δραστηριότητα. Παράλληλα, επισημαίνει ότι η μετάφραση μιας αλλοδαπής άδειας δεν αποδεικνύει από μόνη της το δικαίωμα επαγγελματικής άσκησης στην Ελλάδα.
Η ΟΧΜΕΕ θέτει, επίσης, ζήτημα ίσης μεταχείρισης μεταξύ των χειριστών που ήδη εργάζονται νόμιμα στη χώρα και των εργαζομένων που θα μετακληθούν από τρίτες χώρες. Όπως αναφέρει, οι απαιτήσεις ως προς την εκπαίδευση, την προϋπηρεσία και, όπου προβλέπεται, τις θεωρητικές και πρακτικές εξετάσεις δεν θα πρέπει να παρακάμπτονται μέσω της διαδικασίας μετάκλησης.
Ζητούμενο, σύμφωνα με την Ομοσπονδία, είναι να διασφαλίζεται ουσιαστικά ισοδύναμο επίπεδο επαγγελματικής επάρκειας για την ίδια εργασία, ανεξάρτητα από τη διαδρομή απόκτησης των προσόντων.
Παράλληλα, ζητά την εφαρμογή όλων των δεσμευτικών μισθολογικών, ασφαλιστικών και συλλογικών ρυθμίσεων, καθώς και των προβλεπόμενων μέτρων υγείας και ασφάλειας, ώστε η μετάκληση να μην οδηγεί σε υποδεέστερα εργασιακά δικαιώματα ή σε πίεση των αποδοχών και των συνθηκών εργασίας στον κλάδο.
Πρακτική αξιολόγηση όπου υπάρχουν αμφιβολίες
Για τις περιπτώσεις στις οποίες εξακολουθούν να υπάρχουν ουσιαστικές αμφιβολίες ως προς την ικανότητα χειρισμού, ακόμη και μετά την εξέταση των δικαιολογητικών, η ΟΧΜΕΕ προτείνει να προβλέπεται πρακτική αξιολόγηση από αρμόδιο φορέα.
Η διαδικασία, σύμφωνα με την πρόταση, θα πρέπει να πραγματοποιείται υπό ελεγχόμενες συνθήκες ασφάλειας και βάσει δημοσιευμένων κριτηρίων, πριν από την ανάθεση παραγωγικής εργασίας.
Η Ομοσπονδία διευκρινίζει ότι η αξιολόγηση αυτή πρέπει να αφορά ήδη αποκτημένες δεξιότητες και δεν μπορεί να υποκαθιστά ελλείποντα δικαιολογητικά ή να μετατρέπεται σε άτυπη δοκιμαστική εργασία.
Ευθύνη εργοδότη και ασφαλής ένταξη στην εργασία
Η μετάκληση, σύμφωνα με την ΟΧΜΕΕ, θα πρέπει να αφορά ήδη καταρτισμένους επαγγελματίες με ουσιαστική και συναφή εμπειρία. Η ενημέρωση μετά την άφιξη και πριν από την ανάληψη καθηκόντων οφείλει να επικεντρώνεται στις ιδιαιτερότητες του χώρου εργασίας, στους κινδύνους του συγκεκριμένου εξοπλισμού και στις διαδικασίες ασφαλείας της επιχείρησης.
Βασική προϋπόθεση είναι, επίσης, ο μετακλητός χειριστής να κατανοεί αποτελεσματικά τις οδηγίες ασφαλείας, τη σήμανση και την επικοινωνία που απαιτείται κατά τον χειρισμό των μηχανημάτων ή σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.
Όπου κρίνεται απαραίτητο, η παροχή μεταφρασμένων οδηγιών ή διερμηνείας θα πρέπει να εξασφαλίζει ότι οι οδηγίες γίνονται κατανοητές και εφαρμόζονται στην πράξη.
Η Ομοσπονδία υπογραμμίζει ότι ο εργοδότης που ζητά τη μετάκληση οφείλει να προσδιορίζει τη θέση εργασίας, το μηχάνημα και τις απαιτήσεις της απασχόλησης, αναλαμβάνοντας τις προβλεπόμενες ευθύνες για την ασφαλή οργάνωση της εργασίας, την καταλληλότητα του εξοπλισμού και την ανάθεση καθηκόντων εντός του νόμιμου επαγγελματικού δικαιώματος του χειριστή.
Διαφάνεια, έλεγχοι και ετήσια παρακολούθηση
Στο πλαίσιο των προτάσεών της, η ΟΧΜΕΕ ζητά να προσδιοριστούν η αρμόδια υπηρεσία ελέγχου και ο τρόπος συντονισμού της με τις αρχές επαγγελματικής αδειοδότησης. Παράλληλα, προτείνει τη θέσπιση δημοσιευμένων κριτηρίων, την απαίτηση επαληθεύσιμων δικαιολογητικών και την έκδοση αιτιολογημένων αποφάσεων.
Ζητά, επίσης, να συμμετάσχει στη διαμόρφωση των σχετικών κριτηρίων, προκειμένου να αξιοποιηθεί η γνώση του κλάδου για τις πραγματικές απαιτήσεις κάθε ειδικότητας και κατηγορίας μηχανημάτων.
Επιπλέον, προτείνει ετήσια παρακολούθηση των αιτήσεων, των εγκρίσεων και των απορρίψεων ανά επαγγελματική κατηγορία και, όπου είναι εφικτό, ανά ειδικότητα και ομάδα μηχανημάτων. Η αξιολόγηση θα πρέπει να περιλαμβάνει στοιχεία για την κάλυψη των θέσεων, την τήρηση των προϋποθέσεων και συγκεντρωτικά, ανωνυμοποιημένα δεδομένα ασφάλειας, με σεβασμό στην προστασία των προσωπικών δεδομένων.
Τα στοιχεία αυτά, σύμφωνα με την Ομοσπονδία, θα μπορούν να αξιοποιούνται για την εκτίμηση των αναγκών και τον σχεδιασμό των επόμενων ετών.
«Ο έλεγχος πρέπει να προηγείται του χειρισμού»
Το βασικό μήνυμα της ΟΧΜΕΕ είναι ότι κάθε μετάκληση χειριστή μηχανημάτων έργου από τρίτη χώρα πρέπει να συνδέεται με πραγματική ανάγκη, αποδεδειγμένα προσόντα, επαληθεύσιμη εμπειρία, νόμιμο δικαίωμα χειρισμού και ίση προστασία στην εργασία.
Η Ομοσπονδία επιμένει ότι η επαγγελματική επάρκεια πρέπει να ελέγχεται πριν από την ανάθεση χειρισμού και όχι εκ των υστέρων, όταν ενδέχεται να έχει ήδη προκύψει ένα σοβαρό περιστατικό.
Όπως υπογραμμίζει, η διερεύνηση ενός δυστυχήματος δεν μπορεί να είναι η πρώτη στιγμή κατά την οποία διαπιστώνεται εάν ο χειριστής ήταν κατάλληλος για τη συγκεκριμένη εργασία.
