Συντήρηση μηχανημάτων σε δύσκολες συνθήκες

Σε μια εποχή που τα μεγάλα έργα είναι λίγα και η οικοδομική δραστηριότητα ανύπαρκτη, εύλογα γεννάται το ερώτημα αν πρέπει να γίνεται η προβλεπόμενη συντήρηση των μηχανημάτων έργων με χρήση πιστοποιημένων ανταλλακτικών. Ο κ. Σάββας Δημητριάδης πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Ιδιοκτητών Συνεργείων Επισκευής Χωματουργικών Δομικών και Αγροτικών Μηχανημάτων, μας απαντάει σχετικά.

Συνέντευξη: Πάνος Κατσαχνιάς

Ένα ερώτημα για το οποίο ίσως μία προηγούμενη περίοδο η απάντηση του θα έμοιαζε αυτονόητη και το ίδιο ακόμα και περιττό να τεθεί, με τα σημερινά δεδομένα της οικονομικής κρίσης για την χώρα και της κάθετης πτώσης του κατασκευαστικού και οικοδομικού αντικειμένου, δεν μοιάζει πια και το πιο απλό στην απάντηση του. Κι αυτό γιατί σε τέτοιες περιόδους οι σωστές απαντήσεις ούτε εύκολες είναι, ούτε έτοιμες. Απαιτούν γνώσεις τέτοιες από ειδικούς του χώρου, προκειμένου να προσφέρουν πραγματική λύση στο πρόβλημα. Γνώσεις όχι μόνο σε τεχνολογικό επίπεδο, αλλά και σε επίπεδο ως προς του τι ισχύει στην αγορά, ποιες ήταν η δεν ήταν οι έως τώρα πρακτικές που εφαρμόζονταν, καθώς και το τι πρέπει να αλλάξει κάτω από τα νέα δεδομένα και τις αναγκαίες προσαρμογές που επιβάλλεται να γίνουν. Έτσι τα «ΕΘ» μιλώντας με έναν από τους πλέον αρμόδιους, προσπαθεί να ξεκαθαρίσει ένα ζήτημα για το οποίο σήμερα το τι πρέπει με το τι γίνεται στην πραγματικότητα δεν ταυτίζονται πάντα.

Κύριε Δημητριάδη, με την δύσκολη κατάσταση στον κλάδο όπως την βιώνουν όλοι όσοι εμπλέκονται σΆ αυτόν σήμερα, είτε είναι εταιρείες, είτε είναι εργολάβοι, θα πρέπει να ακολουθούν την προβλεπόμενη συντήρηση των μηχανημάτων τους;

Το βασικότερο θέμα για ένα μηχάνημα έργου είναι η σωστή συντήρηση του. Το βασικότερο, γιατί ανεξάρτητα από τους γενικότερους παράγοντες, την «μεγάλη εικόνα» δηλαδή, είναι αυτό που –εκτός απροόπτου- θα καθορίσει τον χρόνο λειτουργίας του μηχανήματος. Παρόλα αυτά στις εποχές που ζούμε, από πολλούς η σωστή συντήρηση των μηχανημάτων τείνει να μετατραπεί σε πολυτέλεια. Δυστυχώς, εξαιτίας των σημερινών συνθηκών που βιώνουμε, αντιμετωπίζεται έτσι αν και δεν θα έπρεπε. Και δεν θα έπρεπε γιατί χωρίς την σωστή συντήρηση, το όποιο πρόβλημα παρουσιαστεί μελλοντικά θα έχει σίγουρα μεγαλύτερο κόστος για τον ιδιοκτήτη/τεχνική εταιρεία προκειμένου να το αποκαταστήσει.

Θα μας δώσετε ένα πρακτικό παράδειγμα;

Βεβαίως. Ένα μηχάνημα έργου χρειάζεται κάθε 500 ώρες λειτουργίας αλλαγή φίλτρων υδραυλικού συστήματος. Δυστυχώς αυτό στις μέρες μας δεν γίνεται. Μου έχει συμβεί να ρωτήσω πελάτη μου πόσες ώρες έχει να αλλάξει τα συγκεκριμένα φίλτρα και να μου απαντά ότι δεν γνωρίζει! Τελικά διαπίστωσα ότι αντί για τις 500 ώρες που έπρεπε, είχε περάσει το τριπλάσιο χρονικό διάστημα…
Είναι αδιανόητο για εμένα, ο οποιοσδήποτε ιδιοκτήτης μηχανήματος από το οποίο βγάζει το ψωμί του, προκειμένου να «γλιτώσει» ένα χρηματικό ποσό της τάξεως των 200 ευρώ, να φτάνει στο σημείο να πενταπλασιάζει και να δεκαπλασιάζει τα τελικά του έξοδα.

Τί ζημιά μπορεί δηλαδή να προκαλέσει μια τέτοια αναβολή αλλαγής φίλτρων του υδραυλικού συστήματος;

Πρώτα-πρώτα μπορεί να αχρηστέψει την αντλία του υδραυλικού συστήματος, επειδή έχει τραβήξει κάποιο γρέζι στο κύκλωμα. Που στην έγκαιρη αλλαγή του φίλτρου μπορείς να το εντοπίσεις. Μιλάμε δηλαδή, για κάτι που ενώ κανονικά εντοπίζεται έγκαιρα και δεν δημιουργεί κανένα πρόβλημα, αν το αφήσεις δημιουργεί πολλαπλάσια ζημιά χωρίς να γίνεται αντιληπτό. Απαραίτητα στα φίλτρα πιέσεως στο υδραυλικό σύστημα, το καθάρισμα σε κάθε δεύτερη αλλαγή λαδιού της σήτας και σε κάθε τέταρτη αλλαγή οπωσδήποτε αντικατάσταση. Πάντα ανάλογα και με το τι βρίσκουμε σΆ ένα φίλτρο πιέσεως. Γιατί αν τα γρέζια είναι πολλά τότε θα πρέπει να ψάξουμε την προέλευση αυτών των ρινισμάτων.

Τί άλλα λοιπόν, πρέπει να προσέξει κανείς;

Τα φίλτρα αέρα, λαδιού, πετρελαίου. Το πιο βασικό ίσως είναι τα λάδια της μηχανής και το φίλτρο του λαδιού. Τα οποία υπό φυσιολογικές συνθήκες αλλάζονται κάθε 150 ώρες με το φίλτρο του λαδιού να αλλάζεται σε κάθε δεύτερη αλλαγή λαδιών. Ακόμα όμως κι αυτό το τόσο βασικό για την σωστή και μακρόχρονη λειτουργία του κινητήρα δεν γίνεται σωστά. Κυρίως στους ιδιώτες, μιας και οι τεχνικές εταιρείες προσέχουν τα μηχανήματα τους λίγο περισσότερο λόγο διαφοράς δυναμικού. Διαθέτουν δηλαδή, έτσι κι αλλιώς τεχνικούς στο δυναμικό τους, οπότε για τέτοιου επιπέδου εργασίες δεν χρειάζεται να απευθυνθούν σε κάποιον εξωτερικό συνεργάτη που θα αύξανε και το κόστος. Όντας επίσης οι ίδιοι που τα συντηρούν έχουν την δυνατότητα να γνωρίζουν και πολύ καλύτερα το ιστορικό του κάθε μηχανήματος.
Πράγματα που για έναν ιδιοκτήτη η χειριστή δεν είναι το ίδιο εύκολα και άρα η απεύθυνση κάθε φορά σε κάποιον ειδικό να κρίνεται αναγκαία αλλά και κοστοβόρα. Οι εποχές βέβαια οικονομικά είναι άσχημες, αλλά κυρίως οι ιδιώτες είναι που πρέπει να αρχίσουν να μαθαίνουν πως πρέπει να γίνεται η σωστή συντήρηση, γιατί ουσιαστικά σε αυτούς εντοπίζεται και το πρόβλημα. Ένα άλλο μεγάλο κεφάλαιο είναι τα φίλτρα αέρος. Τα οποία ξηρά φίλτρα αέρος κάθε μέρα χρειάζονται φύσημα. Χωρίς και πάλι να σημαίνει ότι σε κάθε περίπτωση το ξαναθέτουμε σε λειτουργία. Γιατί υπάρχουν περιπτώσεις έργων όπου αυτό δεν είναι αρκετό. Όπως στην περίπτωση ενός εκσκαφέα που δουλεύει σε μια κατεδάφιση. Εκεί τα επίπεδα σκόνης είναι πολύ υψηλά με αποτέλεσμα το μηχάνημα κυριολεκτικά να εργάζεται πολλές φορές μέσα σΆ αυτήν. Έτσι το φίλτρο του αέρα τόσο το εξωτερικό, αλλά πολλές φορές και το εσωτερικό σε δύο μόλις μέρες μπορεί να βουλώσουν. Κι όμως υπάρχουν ιδιοκτήτες που δεν τα φυσάνε. Γιατί όσο απλό κι αν ακούγεται, συνεπάγεται ένα κόστος. Ακόμα και για ένα μηχάνημα που δουλεύει 20 χλμ. από την Αθήνα, το να βγάλεις το φίλτρο να το πας σΆ ένα κομπρεσέρ να στο φυσήξει και να γυρίσεις να το ξανατοποθετήσεις είναι πρόβλημα. Κυρίως γιατί απαιτεί επιπλέον χρόνο από τον χειριστή και κόστος μεταφοράς. Είναι όμως τόσο απαραίτητο που χωρίς αυτό δεν υπάρχει μηχάνημα. ΓιΆ αυτό και οι τεχνικές εταιρείες συνήθως διαθέτουν εργοταξιακά αγροτικά φορτηγάκια εφοδιασμένα με κομπρεσέρ, μια γεννήτρια, δεξαμενή λαδιού για τα απόβλητα λάδια, (καθώς και σύμβαση με εταιρεία για την παραλαβή και περαιτέρω διαχείριση τους), ώστε να πηγαίνουν γιΆ αυτήν την δουλειά στα μηχανήματα όπου κι αν αυτά βρίσκονται στο τέλος της βάρδιας.
Τέλος, οι νεροπαγίδες για το πετρέλαιο. Είναι τέτοια η ζημιά αν περάσει νερό στο καύσιμο, που μόνο μια σειρά μπεκ να χρειαστεί να αλλάξουν, αντιστοιχούν στο κόστος τριών νεροπαγίδων. ¶ρα ακόμα κι αν δεν έχει από μόνο του το μηχάνημα την τοποθετούμε.

Ποια είναι δηλαδή, η εικόνα που επικρατεί στο κομμάτι της συντήρησης αυτήν την περίοδο;

Έχουμε φτάσει πλέον να θεωρείται σύνηθες το φαινόμενο τα όποια μηχανήματα δουλεύουν σήμερα, να χαλάνε στους τόπους που δουλεύουν λόγο ελλιπούς συντήρησης. Έτσι τα μηχανήματα αυτά αναγκαστικά θα πρέπει –αν αυτό βέβαια είναι τεχνικά εφικτό- να επισκευαστούν επί τόπου με ότι αυτό συνεπάγεται σε χρόνο, χρήμα και χαμένες εργατοώρες για το έργο στο οποίο απασχολούνται.
Κι επειδή οι εποχές όπως είπαμε είναι δύσκολες, οι ιδιοκτήτες η οι χειριστές προτιμούν πολλές φορές να δοκιμάσουν μόνοι τους να το επισκευάσουν, αφαιρώντας το προβληματικό εξάρτημα, να το πάνε μόνοι τους στο συνεργείο, ώστε να επισκευαστεί και στην συνέχεια να το ξανατοποθετήσουν μόνοι τους. Μια διαδικασία που ακολουθείται όλο και πιο συχνά. Που πέρα από τις όποιες ζημιές μπορεί να προκαλέσει στο μηχάνημα λόγο άγνοιας και έλλειψης τεχνικών γνώσεων, η τακτική αυτή δημιουργεί και σοβαρά περιβαλλοντολογικά προβλήματα. Παραδείγματος χάριν για να αφαιρέσεις από ένα μηχάνημα μια αντλία υδραυλικού συστήματος πιθανός να πρέπει να αδειάσεις πρώτα τη δεξαμενή από το λάδι του κυκλώματος. Που, πως, με ποιες προϋποθέσεις θα γίνει αυτό εκτός συνεργείου; Από ποιους ανθρώπους θα γίνει αυτή η εργασία; Δηλαδή, ένας χειριστής που λόγω εποχής αναγκάζεται να κάνει μια τέτοια εργασία, θεωρείται δεδομένο ότι έχει τις γνώσεις και τις προϋποθέσεις ώστε να την κάνει σωστά; Υπάρχει πρόβλημα; Υπάρχει.

¶ρα, τι θα έπρεπε να γίνει σΆ αυτές τις περιπτώσεις;

Καταρχήν να γίνεται σωστή συντήρηση στα συνεργεία η σε αντίστοιχα διαμορφωμένους χώρους αν μιλάμε για τεχνικές εταιρείες. Κι όχι να περιμένουμε να μας χαλάσει το μηχάνημα στο βουνό για παράδειγμα, για να τρέξουμε εκεί να το φτιάξουμε. Δεν είναι βέβαια κάτι που μπορούμε να το επιβάλουμε. Σε κάθε περίπτωση όμως θα πρέπει να εμπλέκονται άνθρωποι με γνώσεις πάνω στο αντικείμενο, που επιπλέον ξέρουν πως θα προστατέψουν το περιβάλλον και δεν θα μολύνουν η δεν θα μετατρέψουν το τοπίο σε συνεργείο. Που σέβονται και το μηχάνημα, σέβονται και τον πελάτη. Γιατί αυτή την στιγμή που μιλάμε κιόλας, δεν υπάρχουν θεσμοθετημένες καν οι προϋποθέσεις συντήρησης εκτός συνεργείου. Εδώ, δεν υπάρχουν για τις εντός συνεργείων επισκευές, μιας και ακόμα περιμένουμε το Προεδρικό Διάταγμα που θα τις ορίσει από το 1985.

Εκτός από την συντήρηση, επισκευάζονται μηχανήματα σήμερα;

Θα σας απαντήσω με ένα υπαρκτό παράδειγμα. Μπορεί ένας κύλινδρος, μια «μπουκάλα» όπως την λέμε στην δικιά μας ορολογία, να χάνει λάδια από τσιμούχες. Αν υποθέσουμε ότι χάνει μισό δοχείο την ημέρα (εκτός από του τι σημαίνει αυτό για την ρύπανση του εδάφους) η κατάσταση στην αγορά είναι τέτοια που ο ιδιοκτήτης προτιμά να αναπληρώνει συνεχώς το χαμένο λάδι στο μηχάνημα παρά να το πάει στο συνεργείο για να το επισκευάσει. Ρισκάρει το να πάθει μεγαλύτερη ζημιά στο μέλλον, λόγο της οικονομικής δυσπραγίας στην οποία βρίσκεται. Γιατί ακόμα κι όταν δουλεύουν τα μηχανήματα, τα μεροκάματα είναι πάρα πολύ χτυπημένα. Δηλαδή, η εργολαβία είναι τόσο «χτυπημένη» και τα μεροκάματα τόσο χαμηλά, που πολλοί δουλεύουν για τα πετρέλαια του μηχανήματος και την αμοιβή του χειριστή. Γιατί ουσιαστικό κέρδος δεν υπάρχει. Ίσα-ίσα να συντηρείται το μηχάνημα δηλαδή, βγάζοντας απλά τα έξοδά του.

Φαντάζομαι ότι ανάλογα θα επηρεάζονται και τα ανταλλακτικά. Τί κατάσταση επικρατεί εκεί;

Δυστυχώς, οι τιμές στα ανταλλακτικά όχι μόνο δεν έχουν πέσει αλλά έχουν ανέβει κιόλας, με αποτέλεσμα ολοένα και περισσότεροι να στρέφονται προς τα ιμιτασιόν ανταλλακτικά.
Δεν καταλαβαίνουν όμως ότι βάζοντας στο μηχάνημα ιμιτασιόν ανταλλακτικά δεν κερδίζεις τίποτα από την χαμηλή τους τιμή, παρά χάνεις πολλά από την χαμηλή τους ποιότητα. Γιατί όχι μόνο θα κρατήσει λιγότερο, αλλά υπάρχει ο κίνδυνος να σου κάνει και ζημιά. Έχω πετύχει περίπτωση μηχανήματος όπου μετά από 50 ώρες εργασίας δεν μπορούσα να αφαιρέσω το φίλτρο του υδραυλικού συστήματος γιατί είχε φουσκώσει. Σε 50 μόλις ώρες λειτουργίας. Γιατί όταν το ένα έχει -τυχαίο το νούμερο- 150 ευρώ και κάποιος βρίσκει με 35 ευρώ, νομίζοντας ότι κάτι έχει γλιτώσει προτιμά το φθηνό. Στην καλύτερη περίπτωση θα το αλλάξει τόσες φορές που απλά θα πληρώσει το ακριβό… σε δόσεις. Στην χειρότερη -που είναι και η συνηθέστερη μιας και μιλάμε για εργοταξιακή χρήση- θα του βγάλει ζημιά κάπου αλλού.
Επειδή ακριβώς κάνουνε την διαφορά που λέμε, τα ανταλλακτικά πρέπει να επιλέγονται προσεκτικά. Είναι η ζωή του ίδιου του μηχανήματος. ¶λλο το ιμιτασιόν, άλλο φυσικά το γνήσιο, άλλο ενός τρίτου κατασκευαστή. Για το ιμιτασιόν τα είπαμε, αλλά ακόμη και το γνήσιο πολλές φορές της ίδιας εταιρείας, έχει διαφορές ανάλογα με το σε ποια χώρα παράγεται και συναρμολογείται. Ενώ τέλος, το προϊόν ενός τρίτου κατασκευαστή μπορεί να είναι καλύτερο κι από του πρώτου.
Σημαντικό επίσης είναι το γεγονός ότι εξαιτίας της οικονομικής κρίσης στη χώρα οι αντιπροσωπείες δεν στοκάρουν ανταλλακτικά, με αποτέλεσμα να σημειώνονται καθυστερήσεις στην παράδοσή τους. Φανταστείτε λοιπόν, ένα μηχάνημα που λόγω ελλιπούς συντήρησης μένει χαλασμένο στο έργο περιμένοντας από δύο μέρες έως μια εβδομάδα το ανταλλακτικό. Τι απώλειες σημαίνει αυτό για τον ιδιοκτήτη.
Πολλοί, που διαθέτουν περισσότερα από ένα μηχανήματα εφαρμόζουν και την μέθοδο του κανιβαλισμού τους. Αφαιρούν ανταλλακτικά από ένα προκειμένου να συντηρήσουν τα υπόλοιπα. Με σκοπό αργότερα να το επισκευάσουν, στο τέλος καταλήγει τις περισσότερες φορές στην ανακύκλωση.

Υπερβολές στην χρήση μηχανημάτων έχετε συναντήσει;

Πάρα πολλές φορές. Έχω δει μηχάνημα εν ώρα εργασίας που δεν ήταν μηχάνημα έργου, ήταν «κατσίκι». Φανταστείτε ένα μηχάνημα που δεν πατούσε στα λάστιχα, παρά ήταν μονίμως στον αέρα κι όχι επειδή χρησιμοποιούσε τα πέδιλα. Η μπούμα περιστρεφότανε κατεδαφίζοντας και το μηχάνημα «χόρευε» στον αέρα! Κι όμως υπάρχουν ιδιοκτήτες που λειτουργούν μΆ αυτόν τον τρόπο τα μηχανήματά τους.
Πολύ σημαντικό για την παρακολούθηση και σωστή λειτουργία του μηχανήματος, είναι να γνωρίζουμε το ιστορικό του και να μην ζητάμε πράγματα πέρα από τις δυνατότητες και προδιαγραφές του. Δηλαδή, να μην ζητάμε να βγάλουμε από το έδαφος ένα βράχο με τον κάδο, ενώ υπάρχουν παρελκόμενα (υδραυλικά σφυριά) γιΆ αυτή την δουλειά. Με αποτέλεσμα φυσικά να δημιουργήσουμε πρόβλημα στον κάδο, στα νύχια, στα πυροδαχτύλιδα, ακόμα και στον βραχίονα του μηχανήματος με πιθανά ρήγματα.

Με δεδομένες τις συνθήκες που όλοι γνωρίζουμε, πότε αποφασίζει κάποιος να σας καλέσει;

Εξαιτίας της οικονομικής κρίσης έχουμε φτάσει στο σημείο πολλές φορές να δίνουμε οδηγίες και από το τηλέφωνο ακόμα! Αν και αυτό είναι εις βάρος της δουλειάς μας η οικονομική δυσπραγία που επικρατεί στον κλάδο μας κάνει πολλές φορές να στεκόμαστε αλληλέγγυοι σε ανθρώπους που όπως σας είπα δουλεύουν τα μηχανήματα τους σε έργα στο κόστος. Κι όταν ο πελάτης δεν είναι «χθεσινός», δεν μπορείς να τον αφήσεις. Βέβαια το κατά πόσον εύκολα η σωστά μπορεί έτσι να αντιμετωπίσει την βλάβη που του παρουσιάστηκε δεν μπορώ να το ξέρω. Γιατί πολλές φορές μας καλούν από την επαρχία, όπου δεν μπορεί να μεταβεί συνεργείο δικό μας και η όλη διαδικασία επισκευής αποκτά χαρακτηριστικά «χαλασμένου τηλέφωνου». Λογικό, όταν δεν αντιμετωπίζεις το πρόβλημα στον σωστό χρόνο και στον σωστό τόπο. Κενό που –αξίζει να το αναφέρουμε- πολλές φορές έρχεται να καλυφθεί και από τους λεγόμενους «πειρατές» που μΆ ένα βανάκι οργώνουν την επαρχία και κάνουν περισσότερη ζημιά παρά καλό, χωρίς καμιά πιστοποίηση για την προφερόμενη εργασία, χωρίς εγγύηση για τα επισκευασμένα μηχανήματα, χωρίς γνώση του ιστορικού του μηχανήματος που καλούνται να επισκευάσουν.

Στο συνεργείο λοιπόν, πότε θα έρθουν τα μηχανήματα;

Στο συνεργείο θα έρθουν όταν υπάρχει σοβαρό πρόβλημα, κυρίως κινητήρα που θα πρέπει να κατέβει. Η σοβαρό πρόβλημα πίεσης στο υδραυλικό σύστημα. Προβλήματα στο σασμάν η τα διαφορικά, προβλήματα δηλαδή που δεν μπορούν να επισκευαστούν στο έργο. Κι αυτό γιατί απαιτείται καθαριότητα, προσοχή, στεγασμένος χώρος για την επισκευή εξαρτημάτων και την συναρμολόγηση των ανταλλακτικών, καθώς και εξειδικευμένα εργαλεία (εξωλκείς, εσωλκείς, δυναμόκλειδα) που δεν μπορούν να μεταφερθούν. Αν το μηχάνημα είναι λαστιχοφόρο και σε κοντινή απόσταση και μπορεί να έρθει, τότε μόνο έρχεται μόνο του η με νταλίκα. Αν είναι ερπυστριοφόρο τότε μόνο με νταλίκα. Τα παρελκόμενα φτάνουν στο συνεργείο με φορτηγά που φέρουν γερανούς «παπαγαλάκια».