Σε «τροχιά» ανόδου η διαχείριση των AEEK
Με την εφαρμογή του υπό έκδοση Προεδρικού Διατάγματος η εναλλακτική διαχείριση των αποβλήτων που προέρχονται από εκσκαφές, κατασκευές και κατεδαφίσεις θα γίνεται με οργανωμένο τρόπο σύμφωνα με τις ισχύουσες εθνικές και ευρωπαϊκές προδιαγραφές.

Των κ.κ Θωμά Πάνου και Δημήτρη Κλωνή

Οι οικοδομικές εργασίες και τα τεχνικά έργα είναι πεδία συνεχούς εξέλιξης και καινοτομίας. Τα αποτελέσματα των συγκεκριμένων δραστηριοτήτων είναι εμφανή στην καθημερινότητα συμβάλλοντας σημαντικά στην περαιτέρω βελτίωση του βιοτικού επιπέδου και του τρόπου ζωής. Τα τελευταία χρόνια δυστυχώς εμφανίζονται όλο και πιο συχνά κάποιες αρνητικές επιπτώσεις των παραπάνω δραστηριοτήτων ,που δεν εξαρτώνται από την υφή τους αλλά αποκλειστικά από την ανθρώπινη αμέλεια. Μία από τις βασικότερες επιπτώσεις των οικοδομικών εργασιών και της κατασκευής τεχνικών έργων είναι η παραγωγή αποβλήτων τα οποία χαρακτηρίζονται ως Απόβλητα Εκσκαφών Κατασκευών και Κατεδαφίσεων (ΑΕΚΚ).
Τα απόβλητα αυτά είναι συνήθως μη επικίνδυνα απόβλητα τα οποία μπορούν να χαρακτηριστούν ως αδρανή απόβλητα, παρόλο αυτά υπάρχει ένα μικρό τμήμα ΑΕΚΚ που χαρακτηρίζονται ως επικίνδυνα η διαχείριση των οποία απαιτεί ιδιαίτερη γνώση και εξειδίκευση. Η απόκλιση του τρόπου διαχείρισης των αποβλήτων από εκσκαφές κατεδαφίσεις και κατασκευές από τις προδιαγραφές που τίθενται σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις είναι δυνατόν να δημιουργήσει ιδιαίτερες περιβαλλοντικές οχλήσεις.
Η ετήσια παραγόμενη ποσότητα αποβλήτων εκσκαφών, κατασκευών και κατεδαφίσεων από οικοδομικές δραστηριότητες και τεχνικά έργα για το έτος 2009 εκτιμάται σε 8 εκατομμύρια τόνους ΑΕΚΚ περίπου στην Αττική και 50 εκατομμύρια τόνους στο σύνολο της χώρας. Το 2010 οι ποσότητες αυτές αναμένεται να μειωθούν λόγω της μείωσης της οικοδομικής δραστηριότητας και της εκτέλεσης δημοσίων έργων. Το μεγαλύτερο τμήμα των ΑΕΚΚ προέρχεται από τις εκσκαφές και τις διαμορφώσεις γηπέδων, δηλαδή είναι χώματα και πέτρες και μικρότερο τμήμα των αποβλήτων αυτών είναι απόβλητα από κατασκευές (συμπεριλαμβανομένων και των ανακαινίσεων) και κατεδαφίσεις..

Προβλήματα

Η διαχείριση των ΑΕΚΚ στην χώρα μας δεν γίνεται με οργανωμένο τρόπο και υπάρχουν αποκλείσεις από τις ισχύουσες εθνικές και ευρωπαϊκές προδιαγραφές. Τα ΑΕΚΚ σήμερα συλλέγονται είτε χύδην είτε με χρήση κάδων τύπου σκάφης και το μεγαλύτερο τμήμα τους οδηγείται σε μη αδειοδοτημένους χώρους διάθεσης ή επεξεργασίας. Το σημαντικότερο πρόβλημα παρατηρείται στα απόβλητα κατασκευών και κατεδαφίσεων για τα οποία σήμερα οι χώροι νόμιμης διάθεσης είναι ελάχιστοι ιδιαίτερα στην Αττική. Η διάθεση των εν λόγω αποβλήτων άμεσα σε ΧΥΤΑ δεν ενδείκνυται διότι το κόστος είναι απαγορευτικό ενώ οι αδειοδοτιμένες εγκαταστάσεις ανακύκλωσης διαλογής και μεταφόρτωσης των εν λόγω αποβλήτων είναι ελάχιστες. Οι μοναδικοί νόμιμοι χώροι τελικής διάθεσης των ΑΕΚΚ είναι:

  • ανενεργά λατομεία στα οποία τα απόβλητα χρησιμοποιούνται προς αποκατάσταση του ανάγλυφου τα οποία αποδέχονται συνήθως μόνο απόβλητα εκσκαφών
  • ΧΥΤΑ προς χωματοκάλυψη οι οποίοι αποδέχονται μόνο απόβλητα εκσκαφών
  • ΧΥΤΑ προς διάθεση οι οποίοι αποδέχονται όλα τα απόβλητα το κόστος όμως είναι απαγορευτικό
  • Ελάχιστες εγκαταστάσεις ανακύκλωσης ΑΕΚΚ οι οποίες μπορούν να διαχειριστούν μόνο μικρό τμήμα των παραγόμενων ΑΕΚΚ.


Από τα παραπάνω προκύπτει ότι ένα μεγάλο μέρος των ΑΕΚΚ διατίθεται σε μη αδειοδοτημένους αποδέκτες και εγκαταστάσεις διαχείρισης ΑΕΚΚ.

Στην Αττική σήμερα το μεγαλύτερο τμήμα των ΑΕΚΚ προέρχονται από μικρά ιδιωτικά έργα. Αυτό συμβαίνει διότι υπάρχει μείωσης των δημόσιων επενδύσεων λόγω της παρούσας οικονομική κατάσταση. Επιπλέον η διαχείριση του μεγαλύτερου τμήματος των ΑΕΚΚ πραγματοποιείται άμεσα ή έμμεσα από μικρές χωματουργικές επιχειρήσεις που αναλαμβάνουν είτε άμεσα την εκτέλεση έργων Εκσκαφών και Κατεδαφίσεων είτε έμμεσα ως υπεργολάβοι μεγάλων κατασκευαστικών επιχειρήσεων.
Οι Χωματουργικές Επιχειρήσεις Αττικής εκπροσωπούνται από το Σωματείο Χωματουργών Αττικής. Τα μέλη των Σωματείων αναγνωρίζουν ότι η διαχείριση των ΑΕΚΚ με φιλικό προς το περιβάλλον τρόπο είναι μονόδρομος για την επιβίωση των επιχειρήσεων. Έτσι από το 2003 τα μέλη του Σωματείο
Με την εφαρμογή του υπό έκδοση Προεδρικού Διατάγματος η εναλλακτική διαχείριση των αποβλήτων που προέρχονται από εκσκαφές, κατασκευές και κατεδαφίσεις θα γίνεται με οργανωμένο τρόπο σύμφωνα με τις ισχύουσες εθνικές και ευρωπαϊκές προδιαγραφές.

έχουν ιδρύσει την εταιρία ΕΔΠΕΚΑΤ ΑΕ αντικείμενο της οποίας είναι η ανακύκλωση ΑΕΚΚ και αξιοποίηση ΑΕΚΚ στην αποκατάσταση του ανάγλυφου ανενεργών λατομείων.
Η εταιρία ΕΔΠΕΚΑΤ ΑΕ έχει ήδη καταθέσει φάκελο αδειοδότησης εγκαταστάσεων ανακύκλωσης ΑΕΚΚ και έχει συμμετάσχει σε αναπλάσεις ανενεργών λατομείων στην Αττική. Τα μέλη του Σωματείου Χωματουργικών Επιχειρήσεων Αττικής Διαχειρίζονται σήμερα περίπου το 80% των παραγόμενων ΑΕΚΚ στην Αττική.

Οφέλη

Με την εφαρμογή του υπό έκδοση Προεδρικού Διατάγματος για την εναλλακτική διαχείριση των αποβλήτων που προέρχονται από εκσκαφές, κατασκευές και κατεδαφίσεις θα ρυθμιστούν όλα τα θέματα που σχετίζονται με την διαχείριση των οικοδομικών αποβλήτων. Η εφαρμογή των απαιτούμενων μέτρων διαχείρισης των ΑΕΚΚ θα οδηγήσει στο μηδενισμό τυχών περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Αξίζει να σημειωθεί ότι υπάρχου διαθέσιμες τεχνικές αξιοποίησης και ανακύκλωσης των ΑΕΚΚ. Η μέριμνα για την ανάκτηση της μεγαλύτερης δυνατής ποσότητας αποβλήτων ΑΕΚΚ και για την ελαχιστοποίηση των περιβαλλοντικών τους επιπτώσεων οδηγεί στην ανάγκη για την εναλλακτική διαχείριση τους.
Σύμφωνα με τους ποσοτικούς στόχους για την αξιοποίηση των αποβλήτων από κατασκευές, εκσκαφές και κατεδαφίσεις, που θέτει το Σχέδιο του Προεδρικού Διατάγματος, σταδιακά η επαναχρησιμοποίηση, ανακύκλωση, ανάκτηση υλικών και αξιοποίηση θα ανέλθει κατ’ ελάχιστον από 30 % το 2012, στο 50 % το 2015, και τελικά στο 70 % το 2020, ως προς το συνολικό βάρος των παραγομένων ΑΕΚΚ στη χώρα. Σύμφωνα με το υπό έκδοση ΠΔ για την έκδοση οικοδομικών αδειών ή αδειών εκτέλεση τεχνικών έργων θα πρέπει πρώτα να διασφαλίζεται η διαχείριση των ΑΕΚΚ από ατομικά ή συλλογικά συστήματα εναλλακτικής διαχείριση ΑΕΚΚ .
Τα συστήματα εναλλακτικής διαχείρισης θα διαθέτουν υποδομές ανακύκλωσης των ΑΕΚΚ και θα είναι υπεύθυνα για την τελική διάθεση των υπολειμμάτων σε ανενεργά λατομεία προς αποκατάσταση. Επιπλέον τα συστήματα θα πρέπει με δικούς τους πόρους να πραγματοποιούν την ανάπλαση των ανενεργών λατομείων σε συνεργασία και με την επίβλεψη των αρμόδιων οργάνων.
Στο σημείο αυτό αξίζει να αναφέρουμε ότι εάν δεν κινηθεί γρήγορα η Δημόσια Διοίκηση ώστε να εγκριθούν μελέτες αποκατάστασης ανενεργών λατομείων, να ολοκληρωθεί η έκδοση και εφαρμογή του ΠΔ για την Διαχείριση των ΑΕΚΚ, να δοθούν κίνητρα για την ίδρυση και λειτουργία εγκαταστάσεων διαχείρισης ΑΕΚΚ, και να εγκριθούν τα συστήματα Εναλλακτικής Διαχείρισης ΑΕΚΚ θα δημιουργηθούν εξαιρετικά σημαντικά προβλήματα στο περιβάλλον. Ο λόγος έγκειται στο γεγονός οι διαχειριστές αυτών μη έχοντας πώς να τα διαχειριστούν θα τα διαθέτουν σε μη νόμιμους αποδέκτες.

Ορθολογική διαχείριση

Σημαντικό ρόλο στην διευθέτηση των προβλημάτων της διαχείρισης των ΑΕΚΚ στην Αττική μπορεί να διατελέσουν οι ίδιες οι χωματουργικές επιχειρήσεις μέσω του Σωματείου Χωματουργών Αττικής. Τα μέλη του Σωματείου Χωματουργών Αττικής πρωτοπορεί και στον τομέα της εναλλακτικής διαχείριση συστήνοντας την Εταιρία ΣΕΔΠΕΚΑΤ η οποία έχει ήδη καταθέσει φάκελο έγκρισης συστήματος εναλλακτικής διαχείρισης. Η ΣΕΔΠΕΚΑΤ θα συνεργαστεί με τις μονάδες της ΕΔΠΕΚΑΤ για την ανακύκλωση των ΑΕΚΚ.
Όπως έχει αναφερθεί ήδη και παραπάνω οι χωματουργικές επιχειρήσεις της Αττικής που ανήκουν στο σωματείο χωματουργικών επιχειρήσεων διαχειρίζονται ποσοστό ΑΕΚΚ που αντιστοιχεί σε ποσοστό μεγαλύτερα από το 80% των συνολικά παραγόμενο αποβλήτων. Συνεπώς για την επιτυχία οποιασδήποτε προσπάθεια οργάνωσης του τομέα της ορθολογικής διαχείρισης των ΑΕΚΚ στην Αττική θα πρέπει να συμμετάσχει ενεργά το Σωματείο των Χωματουργών και οι εταιρίες αυτού. Επιπλέον το Σωματείο των χωματουργικών επιχειρήσεων διαθέτει ιδιαίτερα μεγάλη εμπειρία στην Διαχείριση ΑΕΚΚ και στη αποκατάσταση ανενεργών λατομείων.
Από την συμμετοχή του σωματείου των χωματουργών στην εναλλακτική διαχείριση των ΑΕΚΚ θα υπάρξουν πολλά πλεονεκτήματα. Ειδικότερα οι εταιρίες που θα ασχοληθούν θα αποτελούνται από μέτοχους και ιδιοκτήτες χωματουργικών επιχειρήσεων και δεν θα έχουν ως βασικό γνώμονα το κέρδος αλλά την εξυπηρέτηση των επιχειρήσεων τους. Συνεπώς το κόστος διαχείρισης των ΑΕΚΚ και κατά συνέπεια των κατασκευών θα κυμανθεί σε χαμηλά επίπεδα. Το σωματείο Χωματουργών έχει ήδη εμπειρία στην ανακύκλωση ΑΕΚΚ και στην αποκατάσταση Ανενεργών λατομείων και μπορεί να ελέγξει τα μέλη της ώστε να μην παρατηρηθούν αποκλίσεις από τις απαιτήσεις της κείμενης Ελληνικής νομοθεσία για την ανακύκλωση των ΑΕΚΚ.

*Ο κ. Θωμάς Πάνος είναι Πρόεδρος του Σωματείου Χωματουργών Αττικής και ο κ. Δημήτρης Κλωνής είναι Πρόεδρος της ΕΔΠΕΚΑΤ.