Εκτύπωση  Αποστολή
 ΜΗΝΙΑΙΟ ΤΕΧΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ
ΤΕΥΧΟΣ ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ
Κυκλοφορεί
ΤΕΥΧΟΣ ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ
  Αρχείο περιοδικών
 
 
 Αρχική Σελίδα
 Επικαιρότητα
Πρόσωπα
 Κατασκευές
 Υλικά
 Μηχανήματα έργων
 Ατζέντα
 Θέσεις
 Ταυτότητα
 Χρήσιμα links
 Επικοινωνία
   
Γίνε συνδρομητής!  
 

στο διαδίκτυο
στο site
 
 
 
Ανταγωνισμός ναι, αλλά με διαφανείς διαδικασίες
 


Με αφορμή την πρόσφατη ανάδειξή του σε πρόεδρο Δ.Σ. του Πανελλήνιου Συνδέσμου Τεχνικών Εταιρειών (ΣΑΤΕ) μετά την ανασυγκρότηση του προεδρείου λόγω της παραίτησης του κ. Γεώργιου Βλάχου, ζητήσαμε από τον κ. Ζαχαρία Αθουσάκη, να μας μιλήσει για την γενικότερη κατάσταση του κλάδου των κατασκευών στην Ελλάδα.

Συνέντευξη: Πάνος Κατσαχνιάς

Ο κ. Ζαχαρίας Αθουσάκης, με αφορμή την πρόσφατη ανάδειξή του σε πρόεδρο του Πανελλήνιου Συνδέσμου Τεχνικών Εταιρειών (ΣΑΤΕ), μίλησε στα «Εργοταξιακά Θέματα» τόσο για την κατάσταση και τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο κλάδος των κατασκευών μετά από πέντε χρόνια στην δίνη της κρίσης που περνάμε, όσο και για τις προσπάθειες του Συνδέσμου για συντονισμό μεταξύ των μελών του, με στόχο την αξιοποίηση και μεγιστοποίηση των συγκριτικών τους πλεονεκτημάτων.
Τόνισε επίσης πως όλα αυτά τα χρόνια (κλείνοντας του χρόνου 50 χρόνια παρουσίας του στα ελληνικά κατασκευαστικά πράγματα) ο ΣΑΤΕ προσπαθεί να συμβάλλει με όλες του τις δυνάμεις στην γενικότερη προσπάθεια δημιουργίας υποδομών στην χώρα, μιας και εκτιμά πως αυτό είναι προαπαιτούμενο για να την καταστήσει ανταγωνιστική σε επόμενη φάση ανάπτυξης. Με έναν τρόπο όμως που θα χαρακτηρίζεται από τον καλώς εννοούμενο ανταγωνισμό μέσα σΆ ένα πλαίσιο διαφανών διαδικασιών.

Ποια είναι η γενικότερη συμβολή του Πανελλήνιου Συνδέσμου Τεχνικών Εταιρειών (ΣΑΤΕ), τόσο για τα μέλη του, όσο και γενικότερα για τα κατασκευαστικά πράγματα στην Ελλάδα;

Στις καταστατικές αρχές του Συνδέσμου μας προβλέπεται η προαγωγή και προστασία των συμφερόντων των επιχειρήσεων-μελών του, η μελέτη των προβλημάτων του κλάδου, η προώθηση τεκμηριωμένων θέσεων, η διερεύνηση τεχνοοικονομικών ζητημάτων της χώρας, με στόχο την αξιοποίηση και μεγιστοποίηση συγκριτικών πλεονεκτημάτων, όπως και ο συντονισμός, μεταξύ των μελών, ενεργειών στην εξυπηρέτηση του γενικότερου εθνικού συμφέροντος. Ένα σημαντικό κομμάτι της δουλειάς του ΣΑΤΕ είναι η προβολή και καταξίωση του έργου των ελληνικών εργοληπτικών επιχειρήσεων και η παροχή έγκυρης και έγκαιρης ενημέρωσης προς αυτές σε ό,τι αφορά σε παγκόσμιο, ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο.
Στα πενήντα χρόνια παρουσίας, ο ΣΑΤΕ πέτυχε να ανταποκριθεί με αυξημένη υπευθυνότητα στις αρχές που έθεσαν οι εμπνευστές και ιδρυτές του, να καθιερωθεί ως ο πλέον αξιόπιστος σύμβουλος της πολιτείας και του κλάδου, τόσο με τις τοποθετήσεις, εισηγήσεις, προτάσεις και πρωτοβουλίες του, όσο και με τις συνεχείς παρεμβάσεις του σε ζητήματα που καθημερινά προκύπτουν, κάτι αναπόφευκτο για ένα χώρο εξόχως δημιουργικό και παραγωγικό, όπως είναι τα κατασκευαστικά έργα, πάντα με γνώμονα μια υγιή και απολύτως ανταγωνιστική αγορά.
Βασική επιδίωξη του ΣΑΤΕ είναι η μεγιστοποίηση της προσφοράς των επιχειρήσεων-μελών του, σε συνδυασμό με την αξιοποίηση των πλουτοπαραγωγικών δυνατοτήτων της χώρας, ουσιαστικά η δημιουργία εθνικού πλούτου, με την ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας και την κάλυψη των αναγκαίων υποδομών, που είναι προϋπόθεση για την ανάπτυξη.

Μιλήσατε για ανάπτυξη και αναπόφευκτα το ερώτημα που τίθεται είναι η πρόσφατη επανέναρξη των έργων για τους τέσσερις αυτοκινητόδρομους, εκτιμάτε ότι είναι η αρχή της ανάκαμψης του κατασκευαστικού κλάδου ή απλά το τέλος μιας εκκρεμότητας;

Θα έλεγα πως είναι περισσότερο το τέλος μιας εκκρεμότητας, η οποία, θυμίζω, δημιουργήθηκε από την αδυναμία της πολιτείας να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της σε ότι αφορά τις απαλλοτριώσεις, τις εμπλοκές στις περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις και τις καθυστερήσεις των αρχαιολογικών ερευνών.
Οι αρχικές καθυστερήσεις, σε συνδυασμό με την εξαετή ύφεση λόγω οικονομικής κρίσης, επιβάρυναν το κόστος των έργων και τα αποστέρησαν από έσοδα, ακύρωσε την χρηματοδοτική βιωσιμότητα τους, γεγονός που ταυτόχρονα με την καταρράκωση της διεθνούς αξιολόγησης της οικονομίας της χώρας μας, επέβαλε την διακοπή της τραπεζικής χρηματοδότησης των έργων. Οι τροποποιήσεις των συμβάσεων δίνουν λύση στο αδιέξοδο κατά τρόπο λελογισμένο, εξασφαλίζοντας την τραπεζική χρηματοδότηση των έργων, κυρίως μέσω της εγγύησης της επιστροφής της χρηματοδότησης από τα μελλοντικά έσοδα, δίχως ουσιαστική δημοσιονομική επιβάρυνση.
Ως ΣΑΤΕ τονίσαμε πως τα έργα αυτά θα πρέπει να τα δούμε ως τη «ραχοκοκαλιά» των υποδομών στη χώρα μας και να τα εντάξουμε σε ένα χάρτη συνολικής στοχευμένης ανάπτυξης. Αυτό σημαίνει ότι είναι η ώρα που οφείλουμε να σχεδιάσουμε και αρχίσουμε την υλοποίηση μια σειράς άλλων έργων, όπως π.χ. κάθετους δρόμους, συνδέσεις με λιμάνια, αεροδρόμια, βιομηχανικές περιοχές, τουριστικά θέρετρα, που θα αξιοποιούν και τις δυνατότητες των αυτοκινητοδρόμων και θα δίνουν προοπτική σε όλες τις γεωγραφικές περιοχές.

Ποιό πιστεύετε πως είναι το μέλλον ως προς τη δυνατότητα κατασκευής μεγάλων έργων στην Ελλάδα;

Παρά τα πολλά έργα που έχουν γίνει κατά το παρελθόν, είναι κοινή διαπίστωση, πως το έλλειμμα σύγχρονων υποδομών είναι μεγάλο στη χώρα μας και χωρίς αυτές – που είναι η βάση της ανάπτυξης – κανείς άλλος παραγωγικός κλάδος δεν μπορεί να αποδώσει τις δυνατότητές του, σε συνθήκες ανταγωνισμού. Κατά συνέπεια υπάρχει ανάγκη για πολλά μεγάλα έργα, που θα πρέπει να συνδυαστούν με ακόμη περισσότερα μεσαία και μικρότερα, ώστε να οδηγηθούμε σε μια συγκροτημένη και ολοκληρωμένη ανάπτυξη.

Η αναγκαιότητα διατήρησης του παραγωγικού δυναμικού του κατασκευαστικού κλάδου, πόσο ψηλά βρίσκεται στις προτεραιότητες των εργοληπτικών οργανώσεων και ιδιαίτερα του ΣΑΤΕ;

Θα μου επιτρέψετε να πω ότι δεν είναι πόσο ψηλά τοποθετούμε εμείς αυτό το ζήτημα, αλλά πόσο ψηλά οφείλει το κράτος να έχει στις προτεραιότητές του τη διατήρηση του παραγωγικού δυναμικού.
Θυμίζω ότι ο κατασκευαστικός κλάδος ήταν αυτός, που πριν την κρίση, έδωσε τους πολύ υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης στη χώρα, συμμετέχοντας στην διαμόρφωση του ΑΕΠ άμεσα κατά 9%, έναντι περίπου 2% σήμερα, και έμμεσα κατά πολλαπλάσιο ποσοστό. Κι αυτό γιατί πρόκειται για κλάδο που ανακυκλώνει τα χρήματα που απορροφά, κατά κύριο λόγο από Ευρωπαϊκά προγράμματα, σε εξαιρετικά υψηλό ποσοστό, αφΆ ενός γιατί είναι κατΆ εξοχή κλάδος έντασης εργασίας, αφΆ εταίρου γιατί αξιοποιεί το έργο και τα προϊόντα δεκάδων χιλιάδων άλλων ελληνικών επιχειρήσεων.
Η κρίση αλλά και οι αλλεπάλληλες, κατά την άποψή μας άστοχες αποφάσεις, είχαν ως συνέπεια την καταστροφή του 30% των κατασκευαστικών επιχειρήσεων και την εκτόξευση της ανεργίας σε δίχως προηγούμενο επίπεδα. Στον κλάδο, προ κρίσης, απασχολούνταν 400.000 εργαζόμενοι και σήμερα, με βάση τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, απασχολούνται μόλις 172.000, δηλαδή 228.000 εργαζόμενοι στις κατασκευές έχουν μείνει εκτός εργασίας.
Ένα κράτος οφείλει να μην καταστρέφει ότι έχει, αλλά να προσπαθεί συνεχώς να διατηρήσει τις παραγωγικές δομές και να δημιουργήσει νέες.

Με ένα ΠΔΕ διαρκώς συρρικνούμενο, θεωρείται ότι οι Συμβάσεις Παραχώρησης και οι ΣΔΙΤ προκρίνονται ως τα μοντέλα εκείνα υλοποίησης των έργων υποδομής;

Διεθνώς υπάρχουν και αυτά τα «εργαλεία» στην κατασκευή των έργων. Μόνο που αυτά αξιοποιούνται με απόλυτη φειδώ ως συμπληρωματικά στην παραγωγική διαδικασία των έργων. Πουθενά στον κόσμο σήμερα δεν συνιστούν την κυρίαρχη μέθοδο δημιουργίας των υποδομών μιας χώρας, γιατί τότε δεν θα μιλάγαμε για δημόσια έργα. Επιπροσθέτως, διεθνώς αυτά τα «εργαλεία» αξιοποιούνται με απόλυτη διαφάνεια, με διασφάλιση ευρύτατης ανταγωνιστικής διαδικασίας και φυσικά με ένα τραπεζικό τομέα που αναλαμβάνει να στηρίξει τέτοια έργα. Εδώ δεν συμβαίνει αυτό. Αντί να προστεθούν χρηματοδοτικοί πόροι, αφαιρούνται από το ΠΔΕ, άρα αφαιρείται μεγάλο μέρος της χρηματοδοτικής ικανότητας του κράτους να δημιουργήσει τις πολλές αναγκαίες υποδομές τις οποίες αυτό οφείλει να προσφέρει στους πολίτες του.
Η συνεχής συρρίκνωση του ΠΔΕ δεν αναστέλλει την ανάπτυξη, αλλά ναρκοθετεί και το μέλλον, αφού περιορίζει την απορροφητική ικανότητα σε ότι αφορά τα κονδύλια του ΕΣΠΑ. Έχουμε τονίσει ότι το ΠΔΕ θα πρέπει να τεθεί εκτός «μνημονίων» και οποιονδήποτε άλλων συμφωνιών, έτσι, ώστε, να αξιοποιηθεί για την ανάκαμψη και την επανεκκίνηση της οικονομίας, όχι γιατί συμφέρει τον κλάδο μας, αλλά γιατί αυτός είναι ο μόνος τρόπος να δοθεί προοπτική στη χώρα.

Η χρηματοδότηση έργων από το ΕΣΠΑ τελειώνει ουσιαστικά το 2015. Εκτιμάτε ότι το νέο κοινοτικό πλαίσιο στήριξης (ΣΕΣ) της περιόδου 2014-2020 θα αξιοποιηθεί καλύτερα ως προς την απορρόφηση κονδυλίων;

Θεωρητικά θα λέγαμε πως τα λάθη του παρελθόντος γίνονται «μάθημα» για την αποτροπή επανάληψή τους στο μέλλον. Πρακτικά, ωστόσο, το παρελθόν μας διδάσκει ότι στη χώρα μας έχουμε μια συνήθεια να επαναλαμβάνουμε τα λάθη. Το ΕΣΠΑ έχει πολλά ζητήματα ανοικτά, τα οποία θα πρέπει να κλείσουν πριν αρχίσουμε να μιλάμε για το ΣΕΣ. Ο κίνδυνος να μείνουν ημιτελή πολλά έργα ή να απενταχθούν άλλα, είναι κάτι περισσότερο από ορατός αυτή την περίοδο. Ήδη το επισημάναμε στους αρμόδιους αλλά πειστική απάντηση δεν λάβαμε για όλα όσα θα πρέπει να γίνουν. Είναι ένα εξαιρετικά σοβαρό ζήτημα, από το οποίο εξαρτάται, δίχως υπερβολή, η βιωσιμότητα της συντριπτικής πλειοψηφίας των κατασκευαστικών επιχειρήσεων.
Με ένα τέτοιο δεδομένο, αντιλαμβάνεστε ότι κανείς δεν έχει δικαίωμα να είναι αισιόδοξος για καλύτερη διαχείριση του ΣΕΣ. Προϋπόθεση για την καλύτερη διαχείριση είναι να υπάρχει κατασκευαστικό δυναμικό. Καλύτερη διαχείριση σημαίνει ότι οι αρχές που σχεδιάζουν και δημοπρατούν τα έργα, θα είναι καλύτερα οργανωμένες, στελεχωμένες και εξοπλισμένες, με το κατάλληλο και επαρκές προσωπικό, με ένα νομοθετικό πλαίσιο απλό, διαφανές, ταχύτατων διαδικασιών. Φοβάμαι πως αυτές τις προϋποθέσεις δεν τις έχουμε διασφαλίσει.

«Έργα για τα έργα» ή έργα υπόλογα σΆ ένα γενικότερο στρατηγικό σχέδιο ανάπτυξης;

Ως ΣΑΤΕ, έχουμε πολλές φορές τονίσει ότι «δεν θέλουμε έργα για τα έργα», αλλά έργα που έχει ανάγκη η χώρα, που θα εξυπηρετούν την οικονομία της και το κοινωνικό σύνολο. Που θα δίνουν προοπτικές, που θα αυξάνουν τη συνολική παραγωγική ικανότητα της χώρας.
¶ποψή μας είναι ότι τα έργα θα πρέπει να προγραμματίζονται, σχεδιάζονται και κατασκευάζονται σΆ ένα απολύτως διαφανές και ανταγωνιστικό περιβάλλον. Με άλλα λόγια, πρέπει να δημιουργηθεί ένας συνολικός «χάρτης» των αναγκαίων υποδομών, σε συνάρτηση με άλλους τομείς της οικονομίας, όπως η γεωργία, βιομηχανία και ο τουρισμός και με βάση αυτόν να προχωρήσουμε. ΣΆ αυτό το «χάρτη» έχουν θέση πολλά μεγάλα έργα, περισσότερα μεσαία, ακόμη περισσότερα μικρά. Η συνεκτικότητα όλων αυτών, θα προσφέρει το καλύτερο αποτέλεσμα, θα δώσει τη συνολική ώθηση στην οικονομία.

Παρόλο που η κρίση έχει καταβάλει τον κλάδο, θεωρείτε ότι αποτελεί και «ευκαιρία» ώστε να προωθηθούν μέτρα και αποφάσεις με στόχο την αλλαγή του θεσμικού πλαισίου που διέπει τα δημόσια έργα στη χώρα μας;

Θα το έλεγα πως η κρίση ήταν - και δυστυχώς παραμένει - η «χρυσή ευκαιρία» για τη χώρα και τον κατασκευαστικό κλάδο. Να διορθωθούν τα κακώς κείμενα, να διαμορφωθεί ένα νέο πλαίσιο δραστηριοποίησης των εταιρειών, αλλά και να οργανωθεί το κράτος σε νέες βάσεις σε ότι αφορά τον σχεδιασμό και την υλοποίηση των δημόσιων έργων. Μια διαδικασία που δεν απαιτούσε δαπάνες, σε μια εποχή οικονομικής στενότητας, αλλά προϋπέθετε συνεργασία, ειλικρινή διάλογο, εμπιστοσύνη και πολιτική βούληση.
Ο ΣΑΤΕ προσπάθησε να κατευθύνει προς τα εκεί τα πράγματα. Τα μέλη μας το αντιλήφθηκαν και στήριξαν αυτή την προσπάθεια. Δυστυχώς τα τελευταία χρόνια δεν βρήκαμε ανταπόκριση από τα αρμόδια υπουργεία, αντίθετα είδαμε να εκδηλώνονται αποσπασματικές ενέργειες, συχνά αντιφατικές, που περιέπλεξαν ακόμη περισσότερο τα πράγματα.
Το αίτημα της συνολικής αναθεώρησης του νομοθετικού πλαισίου που θα διέπει τα δημόσια έργα στη χώρα με στόχευση στην διαφάνεια παραμένει ισχυρό και επίκαιρο.

Ποια είναι η θέση του ΣΑΤΕ αναφορικά με το σχέδιο νόμου δημοσίων συμβάσεων προμηθειών, υπηρεσιών και έργων, το οποίο προωθεί η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ);

Θεωρήσαμε ότι ήταν μια καλή βάση για να γίνει ένας συνολικός διάλογος και μια συνολική προσπάθεια αλλαγής του νομοθετικού πλαισίου για τα δημόσια έργα. Θυμίζω ότι ο ΣΑΤΕ, ήδη από το 2008, όταν κανείς δεν μιλούσε για τέτοια θέματα, είχε θέσει ως στόχο τη δημιουργία ενός πλήρως διαφανούς και περίπου αυτοματοποιημένου ηλεκτρονικού συστήματος δημοπράτησης και παρακολούθησης της πορείας εκτέλεσης των έργων. Στο πλαίσιο αυτό είχαμε πει ότι θα πρέπει να ενταχθεί και ένας σύγχρονος, επίσης ηλεκτρονικός, τρόπος λειτουργίας του Μητρώου Εργοληπτικών Επιχειρήσεων (ΜΕΕΠ), ενώ ως προϋπόθεση για την εξυγίανση του τομέα κατασκευής των έργων, είχαμε θέσει τη δημιουργία ενός Παρατηρητήριου Τιμών υλικών, εργασιών και μηχανημάτων. Μάλιστα, προς αυτή την κατεύθυνση δαπανήσαμε, έκτος από χρόνο, και χρήμα των μελών μας, ώστε να δημιουργήσουμε ένα μοντέλο εφαρμογής του συστήματος, βασισμένο στα ευρωπαϊκά πρότυπα.
Όταν μας γνωστοποιήθηκε το σχέδιο νόμου της ΕΑΑΔΗΣΥ πήραμε την πρωτοβουλία και οργανώσαμε στα Περιφερειακά Τμήματα του ΣΑΤΕ και στη συνέχεια στην Αθήνα, ευρύτατης συμμετοχής ενημερωτικές συναντήσεις των μελών μας, στις οποίες κλήθηκαν και συμμετείχαν στελέχη της ΕΑΑΔΗΣΥ, της δημόσιας διοίκησης και πολλών άλλων φορέων. Οι συναντήσεις αυτές ήταν, κατά γενική εκτίμηση, εξαιρετικά επιτυχημένες. Ακούστηκαν όλες οι απόψεις και έγινε ένας ειλικρινής δημιουργικός διάλογος. Αλλά ως εκεί.
Συνέχεια δεν έχει δοθεί και, κυρίως, δεν έχει δοθεί στην κοινά αποδεκτή κατεύθυνση, που καταδείχτηκε κατά τον ευρύτατο διάλογο που οργανώσαμε. Αντιθέτως, διαπιστώνουμε, πέρα από καθυστερήσεις και υποχωρήσεις, να προωθούνται αποσπασματικές ενέργειες, εκ διαμέτρου των αρχικά εκφρασμένων προθέσεων από επίσημα χείλη.
Κατά συνέπεια, σήμερα είμαστε επιφυλακτικοί, αναμένουμε έναν διάλογο με την πολιτική ηγεσία των αρμόδιων υπουργείων, τον οποίο έχουμε ζητήσει, αλλά εκκρεμεί δυστυχώς για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα.

Με τις νέες οδηγίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβούλιου επέρχονται σημαντικές αλλαγές στους διαγωνισμούς και στην ανάθεση των δημοσίων συμβάσεων;

Βεβαίως. Αλλά να υπενθυμίσω ότι το σχέδιο νόμου της ΕΑΑΔΗΣΥ αναφέρεται στις προηγούμενες οδηγίες του 2004! Εμείς, στο διάλογο που αναπτύξαμε τονίσαμε ότι αφού ήδη γνωρίζουμε τις επόμενες, θα πρέπει να προσαρμοστούμε απευθείας σΆ αυτές και όχι μετά από μερικούς μήνες να ασχολούμαστε πάλι με την αναθεώρηση του νομοθετικού πλαισίου.
Θα πρέπει να πω ότι οι αλλαγές με βάση τις νέες οδηγίες επηρεάζουν τις επιχειρήσεις του κλάδου, αλλά δεν τις καταστρέφουν. Τους δίνουν μια προοπτική επί μιας νέας βάσης καλώς εννοούμενου ανταγωνισμού σε διαφανείς διαδικασίες. Επηρεάζουν, ωστόσο, καθοριστικά, τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας του κράτους, που από τη φύση του είναι… δυσκίνητο σε αλλαγές, πόσο μάλλον σε ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις.
 
 Πρόσωπα
Γεώργιος Συριανός: «Μόνη λύση, η φυγή προς τα εμπρός»
Ζ. Αθουσάκης: «Αβέβαιο το μέλλον των τεχνικών εταιρειών»
H Ελλάδα έχει ακόμα ανάγκη από μεγάλες υποδομές
Σύγχρονο σιδηροδρομικό δίκτυο έως το 2017
Συντήρηση μηχανημάτων σε δύσκολες συνθήκες
«Προσπάθεια εκσυγχρονισμού και αναβάθμισης του Γεωλογικού Ινστιτούτου»
H ατμομηχανή της οικονομίας
Επιχειρηματική ευκαιρία η ενεργειακή αναβάθμιση
Αξιόπιστες υποδομές, για αξιόπιστη λειτουργία
Από την Λ. Πανεπιστημίου κι ακόμα παραπέρα
© ΤΕΧΝΟΕΚΔΟΤΙΚΗ  | Όροι χρήσης  | Πληροφορίες