Εκτύπωση  Αποστολή
 ΜΗΝΙΑΙΟ ΤΕΧΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ
ΤΕΥΧΟΣ ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ
Κυκλοφορεί
ΤΕΥΧΟΣ ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ
  Αρχείο περιοδικών
 
 
 Αρχική Σελίδα
 Επικαιρότητα
 Πρόσωπα
Κατασκευές
 Υλικά
 Μηχανήματα έργων
 Ατζέντα
 Θέσεις
 Ταυτότητα
 Χρήσιμα links
 Επικοινωνία
   
Γίνε συνδρομητής!  
 

στο διαδίκτυο
στο site
 
 
 
Κατασκευή του φράγματος Αποσελέμη
 


Το σύνολο των έργων του φράγματος Αποσελέμη καθώς και των σχετικών με τις εργασίες εκτροπής/μεταφοράς νερού και κατασκευής αγωγών και διυλιστηρίων, έχουν ως στόχο την ενίσχυση της ύδρευσης της ευρύτερης περιοχής Ηρακλείου και Αγίου Νικολάου στην Κρήτη.

Κείμενο & Φωτογραφίες: Πάνος Κατσαχνιάς

Με την ολοκλήρωση των εργασιών για την κατασκευή του φράγματος Αποσελέμη –την παρουσίαση των οποίων θα επιχειρήσουμε σε αυτό το μέρος- θα υδροδοτούνται οι πόλεις του Ηρακλείου και του Αγίου Νικολάου, καθώς και έξι Δήμοι και δεκαεννέα οικισμοί κατά μήκος του άξονα Λινοπεράματα-Ηράκλειο-Χερσόνησος-όρια Νομών Ηρακλείου και Λασιθίου-Νεάπολη-Αγιος Νικόλαος-Ελούντα. Τα προτεινόμενα έργα θα αποτελέσουν από κοινού με τα υφιστάμενα έργα παροχής νερού και γεωτρήσεις, ένα ενιαίο σύστημα υδροδότησης το οποίο θα έχει σαν στόχο την αντιμετώπιση του οξύτατου προβλήματος ανεπάρκειας νερού μέχρι το έτος 2035.

Εκτιμάται ότι κατά το έτος αυτό οι ανάγκες ύδρευσης στις προς υδροδότηση περιοχές θα αντιστοιχούν σε μόνιμο πληθυσμό 264.000 κατοίκων καθώς και σε 125.000 ξενοδοχειακές κλίνες.

Το συνολικό έργο αποτελείται από το φράγμα ύψους 62 μέτρων με ταμιευτήρα ωφέλιμης χωρητικότητας 27.300.000 μ3 νερού. Τα έργα ενίσχυσης ταμιευτήρα Αποσελέμη από Οροπέδιο Λασιθίου. Την εγκατάσταση επεξεργασίας νερού δυναμικότητας 110.600μ3 την ημέρα. Τον αγωγό μεταφοράς νερού από το φράγμα στο Ηράκλειο με αγωγό και σήραγγες. Τον αγωγό μεταφοράς νερού από το διυλιστήριο στον Αγιο Νικόλαο με αγωγό και σήραγγα. Η μέση ετήσια απολήψιμη ποσότητα για ύδρευση είναι 17.000.000 κυβικά μέτρα νερού.

Τα προς κατασκευή έργα έχουν και αντιπλημμυρικό χαρακτήρα, διότι χρησιμοποιούνται μεταξύ των άλλων και οι πλημμυρικές παροχές του Οροπεδίου Λασιθίου, το οποίο σε περιπτώσεις εντόνων βροχοπτώσεων κατακλύζεται.

Εξασφαλίζεται νερό πολύ καλής ποιότητας, σε σχέση με το υπάρχον, που ανταποκρίνεται στις προδιαγραφές της Ε.Ε για νερό που προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση (ύδρευση).

Με την κατασκευή του φράγματος Αποσελέμη στην περιοχή Ποταμιές πεδιάδος, γίνεται ορθολογική διαχείριση των υδατικών πόρων, επιφανειακών και υπόγειων, όπως απαιτεί η αειφόρος ανάπτυξη. Γίνεται δηλαδή εκμετάλλευση των βροχοπτώσεων και μειώνεται η χρήση των γεωτρήσεων που αποδίδουν και κακής ποιότητας νερό.

Κύριος των έργων αυτών είναι το Ελληνικό Δημόσιο με φορέα κατασκευής τη Γενική Γραμματεία Δημοσίων Έργων του Υπουργείου Ανάπτυξης Ανταγωνιστικότητας Υποδομών Μεταφορών και Δικτύων (ΥΠΑΝΑΝΥΜΕΔΙ). Προϊσταμένη Αρχή είναι η Διεύθυνση Έργων Ύδρευσης κι Αποχέτευσης Δ6 και η Διευθύνουσα τα έργα Υπηρεσία είναι η Ε.Υ.Δ.Ε. Ύδρευσης Ηρακλείου και Αγίου Νικολάου. Για τα έργα του φράγματος Αποσελέμη έχουν συναφθεί δύο διαφορετικές συμβάσεις Δημοσιών Έργων οι οποίες σήμερα είναι σε εξέλιξη. Τα έργα αυτά είναι α) η κατασκευή του φράγματος Αποσελέμη και β) οι εργασίες εκτροπής/μεταφοράς υδάτων και κατασκευή αγωγών και διυλιστηρίων. Τα δύο έργα χρηματοδοτούνται από Πιστώσεις του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (2003ΣΕ07630005) και συγχρηματοδοτούνται από το Ταμείο Συνοχής ΙΙ της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε ποσοστό κατά 75% και κατά 25% από Εθνικούς πόρους.

Για την κατασκευή των δύο έργων και στο διάστημα των 7,5 χρόνων που εκτελούνται εργάστηκαν περισσότεροι από 300 άνθρωποι και χρησιμοποιήθηκαν πάνω από 250 μηχανήματα.

Με απόφαση του ΥΠΑΝΑΝΥΜΕΔΙ εγκρίθηκε η διάθεση πίστωσης ποσού 48.970.000,00¤ για την δημοπράτηση του έργου «Κατασκευή του φράγματος Αποσελέμη». Τον Φεβρουάριο του 2005 διενεργήθηκε μειοδοτική δημοπρασία και το έργο ανατέθηκε στην εταιρεία «ΤΟΜΗ Α.Β.Ε.Τ.Ε.» με μέση τεκμαρτή έκπτωση 43,515%. Στις 30-06-2005 υπογράφηκε η σύμβαση κατασκευής του έργου συνολικού ποσού 27.894.981,36¤ με ΦΠΑ. Στις 4-9-2006 εγκρίθηκε η σύσταση κατασκευαστικής κοινοπραξίας «ΤΟΜΗ Α.Β.Ε.Τ.Ε. – ΑΚΤΩΡ Α.Τ.Ε.», η οποία είναι και ο νέος ανάδοχος του έργου. Το φράγμα Αποσελέμη βρίσκεται ανάμεσα στους οικισμούς Ποταμιών και Αβδού, σε απόσταση περίπου 35 χλμ. ανατολικά της πόλης του Ηρακλείου. Περιλαμβάνει την κατασκευή του κυρίως φράγματος καθώς και διάφορων βοηθητικών έργων μεταξύ των οποίων η Παράκαμψη της Επαρχιακής Οδού Ηρακλείου – Οροπεδίου Λασιθίου μήκους 6,3χλμ. και η κατασκευή ενός μικρότερου αναχώματος για την προστασία του Ι.Ν. Αγίου Κωνσταντίνου βυζαντινής εποχής (15ου αι. μ.Χ). Ο ταμιευτήρας νερού που θα διαμορφωθεί μετά την ολοκλήρωση των εργασιών, θα έχει επιφάνεια 1.500στρ., ενώ η μέγιστη χωρητικότητα νερού θα είναι 27.300.000m3.

Το φράγμα Αποσελέμη είναι λιθόρριπτο με κεντρικό αδιαπέρατο πυρήνα από άργιλο και ο συνολικός όγκος του είναι 3.500.000m3. Το έργο του φράγματος περιλαμβάνει επίσης την κατασκευή οδικού δικτύου συνολικού μήκος περίπου 14χλμ καθώς και την κατασκευή του αναχώματος του Αγίου Κωνσταντίνου συνολικού όγκου 250.000m3 όπως και δύο επιπλέον βοηθητικών αναχωμάτων συνολικού όγκου150.000μ3.

Το έργο αναλυτικά περιλαμβάνει την κατασκευή:

• Χωμάτινου φράγματος ύψους 62,00 μ. με ωφέλιμη χωρητικότητα 27,3x106 m3 και προφράγματος
• Υπερχειλιστή στο δεξιό αντέρεισμα
• Έργων εκτροπής – εκκένωσης και υδροληψίας στο δεξιό αντέρεισμα
• Εσωτερικής Οδοποιίας για την κατασκευή του έργου και την πρόσβαση στις επί μέρους εγκαταστάσεις.
• Της μόνιμης Παράκαμψης της Επαρχιακής οδού Ηρακλείου – Οροπεδίου Λασίθίου μήκους 6,3 χλμ, αφού η υπάρχουσα Επαρχιακή Οδός πρόκειται να κατακλυσθεί από νερό
• Των βοηθητικών αναχωμάτων.
• Των έργων προστασίας του Ι.Ν. Αγίου Κωνσταντίνου.
• Της παραλίμνιας οδού.
• Όλων των ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων του φράγματος και των συναφών έργων.

Η αρχική συμβατική προθεσμία εκτέλεσης των εργασιών ορίστηκε σε 38 ημερολογιακούς μήνες (δηλαδή μέχρι 31-08-2008). Σήμερα, 93 μήνες μετά την έναρξή του έργου, αυτό έχει ολοκληρωθεί σε ποσοστό 99%. Η οριακή προθεσμία του έργου έληξε τον Φεβρουάριο του 2010, ενώ η τελευταία προθεσμία που όρισε ο Κ.τ.Ε. εξέπνευσε το Φεβρουάριο του 2013.

Το σώμα του φράγματος ολοκληρώθηκε το Φεβρουάριο του 2010 και η έμφραξη του αγωγού εκτροπής πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο του 2012 – οπότε και ξεκίνησε η πλήρωση του ταμιευτήρα. Αξίζει να σημειωθεί πως οι χωματουργικές εργασίες κατασκευής του σώματος του φράγματος πραγματοποιήθηκαν σε διάστημα 6 μηνών λόγω ιδιαιτέρων συνθηκών του έργου.

Εμπόδια

Η εγκατάσταση του Αναδόχου έγινε με την υπογραφή της σύμβασης στις 30.06.2005. Από τα πραγματικά στοιχεία του έργου προκύπτει πως το έργο δεν ήταν ώριμο να εκτελεστεί, αφού οι απαλλοτριώσεις που είχαν συντελεστεί δεν επαρκούσαν, αλλά και οι μελέτες είτε ήταν σε στάδιο προμελέτης, είτε δεν ήταν άρτιες κι αυτό γιατί οι απαιτούμενες γεωτεχνικές έρευνες (για την σύνταξη οριστικής μελέτης) δεν πραγματοποιήθηκαν ποτέ, επειδή κάτοικοι της περιοχής παρεμπόδισαν την εγκατάσταση του ερευνητικού εξοπλισμού (γεωτρύπανα) στον τόπο των έργων.

Τα εμπόδια που αντιμετωπίστηκαν ανάγονται κυρίως στα εξής:

Μελέτη

Η Οριστική Μελέτη για την εκτέλεση του έργου αποτελούνταν από ένα σύνολο προηγούμενων μελετών που είχαν συνταχθεί για το Φράγμα Αποσελέμη, ακόμα και από τη δεκαετία του ΅70. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την ανάγκη σύνταξης νέων οριστικών μελετών αλλά και συμπληρωματικών απαλλοτριώσεων για την εφαρμογή των νέων μελετών.

Πιο συγκεκριμένα, η μελέτη της οδοποιίας για την Παράκαμψη, ήταν προβληματική, εκπονημένη από τη δεκαετία του 1980, αφού προέβλεπε πολύ απότομες κλίσεις πρανών για τα εδαφικά υλικά (φυλλίτες). ΓιΆ αυτό μελετήθηκε νέα υψομετρική χάραξη, από την οποία προέκυψαν και πρόσθετες απαλλοτριώσεις. Εκτός από τα προβλήματα της μελέτης της παράκαμψης της οδοποιίας, με εντολές της υπηρεσίας, ξαναμελετήθηκαν σε επίπεδο νέας οριστικής μελέτης άλλα τμήματα του έργου:

α) Νέα μελέτη – κατασκευή για τα βοηθητικά αναχώματα
β) Νέα μελέτη – κατασκευή για την υδροληψία
γ) Νέα μελέτη – κατασκευή για τους τοίχους αντιστήριξης του έργου εισόδου του υπερχειλιστή.
δ) Νέα μελέτη – κατασκευή για τα έργα προστασίας του Αγίου Κωνσταντίνου
ε) Νέα μελέτη - κατασκευή για την Παραλίμνια Οδό

Επίσης αλλαγές έγιναν και σε επίπεδο μελέτης εφαρμογής σε άλλα τμήματα του έργου:

α) Εσωτερική οδοποιία
β) Φράγμα
γ) Υπερχειλιστής
δ) Αγωγός εκτροπής

Απαλλοτριώσεις

Εκτός από τις απαλλοτριώσεις που προέκυψαν από τη σύνταξη των νέων οριστικών μελετών προβλήματα υπήρχαν και στις συντελεσμένες απαλλοτριώσεις αφού και αυτές αποδείχθηκαν ελλιπείς κατά τη σύνταξη των μελετών εφαρμογής. Αποτέλεσμα αυτών ήταν να συνταχθούν, κατόπιν εντολών της υπηρεσίας, 6 νέες κτηματογραφήσεις για την απαλλοτρίωση συνολικής έκτασης 466 στρεμμάτων.

Ακόμη και σήμερα, δηλαδή 8 χρόνια μετά την υπογραφή της σύμβασης, δεν έχουν παραδοθεί από την Υπηρεσία, όλοι οι χώροι του έργου στον Ανάδοχο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο οικισμός του Σφενδυλίου, που προβλέπεται να κατακλυσθεί κι ο οποίος δεν έχει εγκαταλειφθεί ακόμα από τους κατοίκους του. Σημειώνεται πως παρά το γεγονός ότι έχει ήδη ολοκληρωθεί η διαδικασία της απαλλοτρίωσης αυτής της έκτασης με την καταβολή των σχετικών αποζημιώσεων, ο οικισμός ακόμα ηλεκτροδοτείται. Επιπλέον, η Αρχαιολογική Υπηρεσία καθΆ όλη την διάρκεια του έργου είχε δεσμεύσει χώρους λόγω των αρχαιολογικών ευρημάτων που είχε εντοπίσει (Παράκαμψη Επ. Οδού, ¶γιος Κωνσταντίνος, Λεκάνη κατάκλισης), δημιουργώντας σημαντικές καθυστερήσεις στην εξέλιξη του έργου.

Ενδεικτικά αναφέρεται πως λόγω των παραπάνω προβλημάτων, η Παράκαμψη της Ε.Ο. Ηρακλείου- Οροπεδίου, αντί για τους συμβατικά προβλεπόμενους 13 μήνες, ολοκληρώθηκε σε 30 μήνες δηλαδή ολοκληρώθηκε τον Μάρτιο του 2009 κι επειδή σύμφωνα με τη σύμβαση του έργου και τους εγκεκριμένους Περιβαλλοντικούς Όρους, η κατασκευή της παράκαμψης έπρεπε να προηγηθεί της κατασκευής του έργου του φράγματος, η καθυστέρηση αυτή επέφερε και μεγάλη καθυστέρηση και στην εξέλιξη του συνόλου του έργου.

Χρηματοδοτήσεις

Για την κατασκευή του έργου απαιτήθηκε η σύνταξη δύο Ανακεφαλαιωτικών Πινάκων της Αρχικής Σύμβασης σε ισοζύγιο και δύο Συμπληρωματικών Συμβάσεων συνολικής αξίας 5.160.753,16¤ + 275.416¤ = 5.436.169,16¤ προκειμένου να αντιμετωπιστούν τα παραπάνω προβλήματα (δαπάνες αρχαιολογίας, μελετών, πρόσθετων εργασιών). Όμως τόσο η καθυστέρηση στη σύνταξή τους όσο και οι επανειλημμένες καθυστερήσεις των πληρωμών του Αναδόχου είχαν σαν αποτέλεσμα να πραγματοποιηθούν επτά Ειδικές Δηλώσεις Διακοπής Εργασιών από τον Ανάδοχο και το έργο να μην εκτελείται με συνεχή ροή.

Εκτελεσμένο Αντικείμενο του Έργου

Σε ότι αφορά στην μέχρι σήμερα εξέλιξη των εργασιών, έχει πραγματοποιηθεί το 97% του συνόλου του έργου και πιο συγκεκριμένα:

- το 99% των εργασιών του φράγματος
- το 100% των εργασιών του υπερχειλιστή
- το 80% των έργων εκκένωσης εκτροπής και υδροληψίας
- το 100% των βοηθητικών αναχωμάτων
- το 100% των έργων προστασίας του Ι.Ν. Αγίου Κωνσταντίνου
- το 100% της παράκαμψης της επαρχιακής οδού Ηρακλείου - Ορ. Λασιθίου
- το 100% της παραλίμνιας οδού

Ταυτότητα Έργου

Κατασκευή Φράγματος Αποσελέμη
Προϊστάμενος εργοταξιακού γραφείου: Βλάσης Τσακίτης
Μηχανικοί κατασκευής: Κωνσταντίνα Τσιμοπούλου, Γιώργος Κουτσαντωνάκης, Χρήστος Τσινταράκης
Κύριος των έργων: Ελληνικό Δημόσιο με φορέα κατασκευής τη Γενική Γραμματεία Δημοσίων Έργων του Υπουργείου Ανάπτυξης Ανταγωνιστικότητας Υποδομών Μεταφορών και Δικτύων.
Προϊσταμένη Αρχή: Διεύθυνση Έργων Ύδρευσης κι Αποχέτευσης Δ6 και η Διευθύνουσα τα έργα υπηρεσία είναι η Ε.Υ.Δ.Ε. Ύδρευσης Ηρακλείου και Αγίου Νικολάου
 
 Κατασκευές
Πειραιάς: Κατασκευή Δυτικού Προβλήτα ΙΙΙ
Γέφυρα Τσακώνας: Έξυπνη διαχείριση σύνθετου προβλήματος
Νέο Διεθνές Αεροδρόμιο Ηρακλείου στο Καστέλλι
Νέος αυτοκινητόδρομος στα Τέμπη
Διευθέτηση ρέματος Εσχατιάς
Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης – FIX
Κατασκευή αγωγών και διυλιστηρίου
Επόμενη στάση: Πειραιάς
Ένα τεράστιας έκτασης έργο για το μέλλον
Το νέο κτίριο «βιτρίνα» των μηχανικών του ΤΣΜΕΔΕ
© ΤΕΧΝΟΕΚΔΟΤΙΚΗ  | Όροι χρήσης  | Πληροφορίες